FrmArtuklu

FrmArtuklu

Kaliteli Paylaşımın Adresi


Go Back   FrmArtuklu > (¯`·.(¯`·.Tatil ve Gezi Rehberi·´¯).·´¯) > Dünya Kültürleri ve Tanıtımları > Ülkeler Coğrafyası



Sponsorlu Bağlantılar
   

Türkiye'de Sanayinin Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi

Ülkeler Coğrafyası icinde Türkiye'de Sanayinin Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi konusu , Türkiye'de Sanayinin Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi Ülkemizde büyük sanayinin kurulma dönemi oldukça eskilere dayanır. Sanayileş- me faaliyetleri ile ilgili ilk adım 1839 yılında Tanzimat hareketleri ile başlamış ve ha- vuz, ...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
Alt 08-12-2010   #1 (permalink)
Standart Türkiye'de Sanayinin Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi

Sponsorlu Bağlantılar


Türkiye'de Sanayinin Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi

Ülkemizde büyük sanayinin kurulma dönemi oldukça eskilere dayanır. Sanayileş- me faaliyetleri ile ilgili ilk adım 1839 yılında Tanzimat hareketleri ile başlamış ve ha- vuz, tersane, demirhane gibi tesisler kurulmuştur. Ancak Avrupa'da büyük sanayi devriminin yaşanması ve özellikle tekstil alanında gerçekleşen ilerlemeler çoğun- lukla Bursa veİstanbul'da yer alan dokuma sanayini olumsuz yönde etkilemiştir. Ayrıca XVI. yy.'da Avrupa devletleri ile imzalanan kapitülasyonlar Osmanlıİmpa- ratorluğu'na yükümlülükler getirmiş, gümrük vergilerinin yükseltilmesi dışardan gelen mallarda rekabeti engellemiş, bu nedenle kurulan çoğu fabrika zarar ederek kapanmıştır. Bu dönemde ülke gereksinimini karşılayacak birkaç küçük tesis bu- lunmaktaydı. Bunlar tarımsal ürünleri mamul mal haline getiren, değirmen, sabun, makarna, yağ ve konserve fabrikaları, basit dokuma yapan tesisler, deri fabrikaları, çimento, kereste, tuğla fabrikaları, birkaç gemi ve makine onarım atölyelerinden oluşuyordu. Nitekim 1915 yılında yapılan sanayi sayımında baştaİstanbul,İzmir, Bursa, Manisa ve Uşak'ta toplanan 269 adet tesisin 88'i gıda, 75'i dokuma, 55'i tütün, 20'si çimento ve seramik sanayiine aitti. Görüldüğü gibi sanayinin büyük kısmı Batı Anadolu'da toplanmış durumdaydı.

Lozan antlaşması ile kapitülasyonlar kaldırılıncaya kadar yukarıda sayılan tesisle- rin Avrupa karşısında rekabete girmesi oldukça güç olmuştur. Ancak Cumhuriye- tin ilanı ile 17Şubat 1923'teİzmir'de I.İktisat Kongresinin yapılması ve özel sektörün teşvik edilmesi öngörülmüş, bu amaçla 1923'te Türkiyeİş Bankası, 1924 yılında Sa- nayi ve Maadin Bankası (Bu bankanın yerini 1923 yılında Sümerbank almıştır) ku- rulmuştur. 1927 yılında ise ulusal sanayinin canlandırılması amacıyla gümrük, ver- gi, ulaşım ve hammadde temininde birtakım kolaylıklar getirilmiştir. Devletin aldığıbu tedbirler sayesinde 1927 yılında yapılan sanayi sayımında 65.000 dolayında işletme olduğu saptanmıştır. Bu işletmelerin %43.5'u tarım, %23.8'i dokuma, %22.6'sı maden, makine ve onarımı grubunda yer almıştır.

1934-38 yıllarında Birinci Beş Yıllık Sanayileşme Planı hazırlanmıştır. Bu plan doğ- rultusunda ülkenin çeşitli yerlerindeşeker, dokuma, maden, selüloz ve seramik fab- rikalarının kurulması plana bağlanmıştır. Ancak bu yılların dünyada ekonomik kriz dönemine rastlaması, ülkemizde devletin bizzat kurucu rol oynamasına neden olmuştur. Bu amaçla 1933 yılında Etibank kurulmuş ve bu kurumun önderliğindekimya sanayi (suni ipek-Gemlik, gülyağı-Isparta, kibrit ve asit-İzmit), pamuklu dokuma (Bakırköy, Kayseri, Ereğli, Malatya, Iğdır, Nazilli), kağıt ve selüloz(İz-mit), kamgarn sanayi (Merinos-Bursa), kendir sanayi (Kastamonu), demir sanayi (Karabük),kükürt (Keçiborlu), toprak sanayi (seramik-Kütahya,şişe-cam Paşa- bahçe, çimento fabrikaları),şeker sanayi (Kırklareli-Alpullu, Uşak, Tokat-Turhal) alanında yatırımlar yapılmıştır. Özellikle bu yatırımlar ile dokuma sanayi alanında önemli gelişmeler olmuş, Çukurova ve Ege bölgesinde özel sektöre ait tesislerde ku- rulabilmiştir. Ayrıca 1937 yılında ilk demir-çelik fabrikası da Karabük'te kurulmuş- tur. Yapılan teşvik ve tedbirler sayesinde ülkemizde 1950 yılında yapılan sanayi sa- yımında 84.000 (83.500) civarında tesis tesbit edilmiştir.

Türkiye'de sanayinin kurulma aşaması Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşanmış, 1950'lerden sonra ise ulaşım olanaklarının gelişmesi, nüfusun artarak kırsal kesim- denşehirlere göç eden işgücü potansiyeli, devlet sektörü yanında sermayesi artan özel sektörün sanayiye yatırım yapması gibi etkenler sanayinin gelişme ve çeşitlen- mesini sağlamıştır. 1950'lerden itibaren özel girişimi destekleyen ve iç ve dış kredi sağlayan Türkiye Sanayi Kalkınma Bankasının kurulmasını ülkede özel sanayinin gelişmesinde olumlu bir rol oynamıştır. Ayrıca Kamuİktisadi Teşebbüsü adı veri- len kurumlar örgütlenmiştir (Makine Kimya Endüstrisi Kurumu-MKEK 1950, Güb- re, Et ve Balık kurumu 1952, Türkiye Çimento-Azot 1953, Türk Petrol Anonim Or- taklığı, Devlet Malzeme Ofisi 1954, SEKA 1955, Demirçelik 1955, TKİ 1957). Tüm bu çabalar sonucunda 1963 yılında yapılan sanayi ve işyerleri sayımında işyeri sayısı 161.000 olmuş (3012'si büyük işletme)'tur. 3012 adet büyük işletmenin yer aldığı bu sayım devrelerinde 283 adedi kamu, 2774 adedi özel sektöre aittir. 1963 yılından iti- baren kalkınma planlarının hazırlanması, ekonominin her yıl belli bir hızda büyü- mesi ve sanayileşmeye öncelik verilmesi sanayinin planlı bir biçimde gelişmesinde etken olmuştur.
1980 yılına gelindiğinde ekonomide önemli sıkıntıların yaşandığı bir dönemde enflasyon, siyasi çalkantılar, üretim düşüklüğü ve KİT'lerin siyasi nedenlerden çok sayıda personel alarak hantallaşması 24 Ocak kararlarının alınmasını zorunlu hale getirmiştir. 1980'de yapılan sayımda 185.500 adet işyeri saptanmıştır. Bu işyerlerinin 8710 adedi büyük işletmeler grubunda yer almakta ve sadece 400 kadarı kamuya ait işyerleri kapsamındaydı.

1980'den sonra 24 Ocak kararlarının olumlu sonuçlar vermesi, gümrük duvarının yıkılarak yabancı ürünlerin iç piyasaya girerek yerli ürünlerle rekabet etmeye başla- ması, devletin çeşitli fonlardan özel sanayiye kredi ve finansman sağlaması, KİT'le rin özelleştirme politikaları ile özel sektöre devredilmeye başlanması, yap-işlet- devret modeli ile yeni tesis ve işletmelerin kurulması,şehirler çevresinde küçük sa- nayi sitelerinin açılması özel sektörü teşvik eden başlıca faktörlerdir. Tüm bu tedbir ler sayesinde sanayinin Milli Gelire katkısı %35'e çıkmıştır (Tarım %15.3, Hizmetler %49.7).

 

Mavi_inci isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Hızlı Cevap
Sponsorlu Bağlantılar
Yeni Konu aç  Cevapla

Sayfayı Paylaş

Hızlı Cevap
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Sorunun cevabını alttaki kutucuğa yazınız. (Gerekli)

Mesajınız:

Seçenekler


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Psikolojinin Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi Mavi_Sema Tarihi Bilgiler 0 15-06-2011 19:06
Fiziğin Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi Mavi_inci Konu Dışı Başlıklar 0 30-03-2011 00:09
Kimya'nın Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi Mavi_inci Konu Dışı Başlıklar 0 30-03-2011 00:07
Matematiğin Tarihsel Gelişimi Hakkında Bilgi Mavi_inci Tarihi Bilgiler 1 29-03-2011 00:23
Türkiye'de Sanayinin Coğrafi Dağılışı Hakkında Bilgi Mavi_inci Ülkeler Coğrafyası 0 08-12-2010 23:21


Saat: 10:06.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO ©2011, Crawlability, Inc.
Frmartuklu.Net ©2008 - 2014