FrmArtuklu

FrmArtuklu

Kaliteli Paylaşımın Adresi


Go Back   FrmArtuklu > (¯`·.(¯`·.Eğitim Portalı ·´¯).·´¯) > Kültür ve Sanat Bölümü > Tarihi Bilgiler



Sponsorlu Bağlantılar
   

İstanbul'un Fethi - İstanbul'un Fethinin Etkileri Nelerdir?

Tarihi Bilgiler icinde İstanbul'un Fethi - İstanbul'un Fethinin Etkileri Nelerdir? konusu , İstanbul'un Fethi - İstanbul'un Fethinin Etkileri Nelerdir? ticari etkileri İstanbul'un Fethi ve Avrupa Ticari Faaliyetlerine Etkisi Osmanlı Devleti’nin uzun dönemde gerileyişinin sebepleri üzerinde durulurken yaygın bir kanaat olarak mektep kitaplarına ...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
Alt 06-01-2011   #1 (permalink)
Standart İstanbul'un Fethi - İstanbul'un Fethinin Etkileri Nelerdir?

Sponsorlu Bağlantılar


İstanbul'un Fethi - İstanbul'un Fethinin Etkileri Nelerdir?

ticari etkileri

İstanbul'un Fethi ve Avrupa Ticari Faaliyetlerine Etkisi Osmanlı Devleti’nin uzun dönemde gerileyişinin sebepleri üzerinde durulurken yaygın bir kanaat olarak mektep kitaplarına kadar inen Osmanlıların ticârete gereğince önem vermeyişleri zikredilir Osmanlı Türklerinin fetih ve cengâverlikle devlet idaresiyle ilgilendikleri bu iki sahanın dışındaki işleri kendilerine layık görmedikleri sanat ve ticâreti zahmetli ve hakir gördükleri bu tür faaliyetleri gayrimüslimlere bıraktıkları yabancı devletlerle imzalanan ticâret anlaşmalarının hep tek taraflı işlediğiTürklerin imparatorluk sınırları dışına çıkmadıkları enerjilerini ticâretin geliştirilmesine sarf etmedikleri ticâretin onların zihin dünyalarında herhangi bir yer işgal etmediği ticâretle ilgili kararlarında yanıldıkları ve ticâret yollarındaki değişmenin farkında olamadıkları gibi düşünceler ile Osmanlının ticâretten uzaklığı vurgulanır

Bu düşünceler Batı müelliflerinin ortaya attığı ancak bizde de benimsenen bir tezdir Ne var ki gerçeği yansıtmaktan uzaktır Zira altı yüz yıllık hükümranlık serüveninde uluslararası dengelerde söz sahibi olmuş bir devletin bu başarısını sadece siyasi ve askeri alanda gösterdikleri performans ile açıklamak mümkün değildir Bu başarı büyük bir iktisadi ve ticari güç ile devamlı beslenmiştir

Osmanlı iyi bir asker ve yönetici olduğu kadar becerikli bir tüccardır aynı zamanda Tüccar toplumda bir kısım askeri zümre mensuplarından daha yüksek bir konuma ve prestije sahip idi Bu durum bile kendi başına Osmanlının ticârete verdiği önemin bir ifadesidir Zaten yöneticiler tüccarların Osmanlı iktisadi düzeni içinde önemli fonksiyonları yerine getirdiklerinin de farkında idiler Bu sebeple tüccarlara geniş hareket özgürlüğü sağlanıyordu Osmanlı'da ticâret küçümsenen ve hor görülen bir faaliyet değil aksine övülen bir faaliyet idi Osmanlı vergi sisteminde ticari sektörden daha az vergi alınıyordu Tüccar himayeye mazhardı Osmanlı devlet teşkilâtına dair eser yazan Ricaut da Türkler'in tüccarların arılar gibi çalışarak kovana bal getirdikleri için himayeye layık olduklarını söylediklerini kaydeder

Tüccarın himayeye mazhâriyetinin ve ticârete gösterilen olumlu bakışın arkasında Osmanlı iktisadi dünya görüşünün iki önemli prensibi bulunuyordu Bunlardan birincisi “ibadullahın terfih-i ahvalleri” yani halkın refahının artırılması idi Çünkü Osmanlı sultanları ibadullaha Allah 'ın bir emaneti olarak bakıyorlardı Dolayısıyla ticâret batılı merkantilist politika uygulayan ülkelerde görüldüğü gibi kendi başına bir amaç değil bir araç olarak telakki ediliyordu Bu sebeple halkın refahının artırılması gayesiyle ülke içinde piyasalarda mümkün olduğunca bol kaliteli ve ucuz mal bulundurulmasına çalışılıyordu

Diğer bir prensip devlet gelirlerinin en yüksek düzeye çıkarılması idi Devlet ticâreti hem gelirini ve dolayısıyla maddi gücünü hem de genel refaha olan katkıları ile de manevi gücünü artırmanın bir vasıtası gördüğü için sürekli himaye ediyordu

Osmanlı'da ticârete verilen önemin göstergelerinden biri de Osmanlı maliyesinin gücünün ticari ve ekonomik gelirlerden beslenmiş olması idi 1512 yılında yalnız Bursa 'da ipek ticâretinden alınan ve merkezi hazineye giden gümrük geliri 43000 1562 yılında Şam 'a getirilen baharattan alınan gümrük resmi ise 110000 düka altın idi 1527 yılında 277 milyon akçe olan merkezi devlet bütçesi içinde yalnız Bursa ve Şam'ın bu iki gümrük vergisi kaleminden aldığı vergi gelirinin 75 milyon akçenin üstünde olması (1 Venedik dükası 50 akçe hesabıyla) yani bütçe gelirlerinin % 27'sini teşkil etmesi ticâretin Osmanlı maliyesindeki ağırlığını göstermektedir

İş bölümünün gelişmişliği piyasalar ın genişliğini açıklayan bir kıstastır Gelişmiş bir iş bölümü mutlaka yoğun bir ticari faaliyeti gerekli kılar Biri diğeriyle paralel bir şekilde gelişir veya daralır Yapılan bir resmi geçitte İstanbul 'da 735 çeşit esnaf birliğinin katılması Osmanlı'da iş bölümünün Batıyla kıyaslanmayacak derecede ne denli geliştiğini gösterir 17 yüzyılda İstanbul'da yaklaşık 1100 esnaf birliğine bağlı 25000 işyeri bulunuyor ve bu işyerlerinde usta kalfa ve çırak olarak toplam 80000 kişi ortalama ise 3-4 kişi çalışıyordu Diğer taraftan Batı dünyasının en büyük şehri olan Paris 'te 1313 yılında sadece 157 çeşit zanaat loncası bulunuyordu

Osmanlının ticârete gösterdiği teveccühün bir başka göstergesi ticari alt yapı yatırımlarıdır Devlet sadece tüccarı ve ticâreti himaye etmekle kalmamış gerekli alt yapı yatırımlarına da gereken önemi göstermiştir Başta sultanlar olmak üzere Osmanlı yöneticileri bu yatırımlara yakın ilgi duymuşlardır Orhan Gâzî Bursa 'yı aldığı zaman ilk yaptığı faaliyetlerden biri Bedesteni inşaa etmesiydi Fâtih İstanbul 'u fethettikten sonra 118 büyük dükkandan ve etrafında 984 ticârethanesi bulunan bugünkü Kapalıçarşı'yı inşaa etmiştir Balkanlarda Filibe Saraybosna Üsküp ve Selanik gibi Osmanlı şehirlerinin hemen hepsinin büyük bedestenleri var idi Evliya Çelebi Sivas 'ı anlatırken 1000 dükkanlı büyük bir bedesteni olduğundan söz eder Seyyahımız Konya 'da 1900 dükkanın 26 bekar hanının Kayseri 'de iki bedestenin bulunduğunu anlatır Ülkeyi baştan başa saran han mahzen kervansaray kapan ve kapalı çarşılar gibi ticari müesseselerin yanında belirli aralıklarla kurulan panayırlar sayesinde yoğun bir ticari mübadele hüküm sürüyordu Bir kısmı günümüze intikal eden bir kısmının da kalıntılarına rastladığımız ticâret yolları üzerine kurulu han ve kervansaraylar uzun mesafe ticâretinin gelişmesi maksadıyla inşaa ediliyor ve bu yolların güvenliği de derbentçi adı verilen yarı askeri bir teşkilât tarafından sağlanıyordu

Osmanlı sultanlarının ülkede ticari faaliyetlerin azamileştirilmesi yönünde müracaat ettikleri politikalardan biri de tüccar ve zenaatkarlar zümresini başta İstanbul olmak üzere büyük Osmanlı kent merkezlerine toplamasıdır Fetihden sonra Bursa 'dan İstanbul'a varlıklı tüccarların gelip yerleşmesi sağlanmış 1477 yılında Kefe 'den 267 zengin tüccar ailesi İstanbul'a getirilmiştir Yavuz Kahire ve Tebriz 'den çok sayıda ilim adamı tüccar ve zanaatkarı İstanbul'a getirmiş idi İspanya 'da Katolik taassubundan ve engizisyon zulmünden kaçan Yahudilere kucak açılması da sebepsiz değildir 1535 yılında bu göç sayesinde Selanik ’te Yahudi ailesinin sayısı 8070'i buluyordu Bu sayede Selanik devletin en zengin ve hareketli merkezlerinden biri haline gelmiş idi

Devletin coğrafi konumu da bölgesel ve milletlerarası ticâretin gelişmesinde önemli rol oynamıştır Doğu ülkeleri ile Batı ülkeleri arasında bir köprü görevi görüyordu Özellikle Doğudan Batıya giden büyük uluslararası ticâret yollarının Osmanlı ülkesinden geçmesi ticari mübadele hacmini geniş tutuyordu Osmanlılar bu elverişli coğrafi konumdan azami ölçüde faydalanmaya çalışıyorlardı

Selçukluların uyguladıkları serbest ticâret politikalarını Osmanlılar da aynen uygulamışlardır İstanbul uluslararası bir ticâret merkezi hüviyetine bürünmüş idi Dünyanın her tarafından buraya mal geliyor ve aynı yoğunlukta mal çıkışı yapılıyordu İstanbul bir mide kent olduğu kadar bir antrepoydu aynı zamanda İstanbul'un yanında İzmir Antalya Alaiye Trabzon Kefe Akkerman ve Selanik gibi kıyı kentlerin yanında Edirne Bursa Halep Şam Erzurum gibi kentler dış ticârete yönelik merkezler idiler Evliya Çelebi Trabzon'u anlatırken deniz ve kara yoluyla Ozakof Kazakistan Mingrelia Çerkezistan Abaza ve Kırım ile ticâret yapan tüccarlarından söz eder ve bunların şehir sakinleri içerisinde bir zümre teşkil ettiğini belirtir Araştırmalar bir çok Osmanlı ticâret gemilerinin Mısır Kuzey Afrika Kuzey Karadeniz'de ticari seyahatlere çıktıklarını XVI-XVII yüzyıllarda Osmanlı Devleti’nde Hindistan ve Çin ile ticâret yapan zengin bir tacir sınıfın bulunduğunu göstermektedir

Uluslararası ticâretin gelişmesinin bir aracı olarak yabancı tüccarlara ayrıcalıklar tanınıyordu Kapitülasyon adı verilen ayrıcalıkların arkasında başta ülkeye yabancı tüccarı çekme kaygısı yatıyordu Uygulanan kapitülasyon politikası ile üç temel amaç gerçekleşmiş oluyordu Bunlar; ülke üretiminin ihtiyaç fazlasına talep oluşturmak iç piyasada talep edilen yabancı malların girişini sağlamak ve gümrük vergisi elde etmek idi Ayrıca Avrupa 'da müttefik ülke sayısının artması ve bu ülkeler arasında rekabetin oluşturulması gibi bazı siyasi kazanımlar da elde ediliyordu Kapitülasyonların verilmesinin bir başka yönü de uluslararası yeni ticâret yollarının keşfi ile 16 yüzyılda okyanuslara kayma eğilimine giren Avrupa transit ticâretini Akdeniz'de tutma gibi bir amacı taşımasıdır

Yabancı tüccarlara tanınan ayrıcalıklar sadece Osmanlının müracaat ettiği bir yöntem değildi Doğu ve Batı aleminin zaman zaman uyguladıkları bir yöntem idi Mesela Memluklular Fransa tüccarlarına ayrıcalık tanımış idi Osmanlılar bunu devam ettirdiler Diğer taraftan Batıda İngiltere’nin Hansa birliğine bağlı şehir devletlere tanıdığı ayrıcalıklar 16 yüzyıl sonuna kadar sürmüş idi

Kapitülasyonların ülkenin dış ticâretinde ödemeler bilançosu açıklarına neden olduğu iç imalatı ve üretimi baltaladığı dış ticâret sahasından Türk tebaanın çekilerek yabancıların ve içerde azınlıkların egemenlik kazanmalarının teşvik edildiği yönündeki 18 ve 19 yüzyıllara ait gözlemler ve kanaatler erken dönemler için varit değildir Zira Bursa 'da Türk tüccarlar tarafından Mısır İran Venedik ve Fransa ile ticâret yapan büyük firmalar kurulması ve bu alana büyük paraların yatırılmış olması Osmanlıların milletlerarası ticârette rol almadıkları iddialarını geçersiz kılmaktadır Yine Kefe 'ye ait ticari istatistikler Türklerin milletlerarası ve bölgeler arası ticârette etkin rol aldıklarını göstermektedir Venedik'de bir Türk ticâret merkezinin bulunması ve bu merkezin başlarda sadece Müslüman Türkler’e tahsis edilmesi bazı İtalyan şehirlerinde iş yapan Türk tüccar ve esnafına rastlanması Ankara ’dan sof ve muhayyeri alıp Dubrovnik ve diğer batı ülkelerine pazarlayan tüccarların bulunması Ankona’dan (İtalya ’nın Kuzeyi) ithalat yapan Müslüman Osmanlı tüccarlarının görülmesi Hindistanlı tüccarlar ile ortaklık kuran Galata tacirlerinin varlığı Türklerin dış ticârette yalnız yabancılara ve azınlıklara dayanmadığını göstermektedir

Aynı şekilde kapitülasyonların erken dönemlerde iç üretim üzerinde olumsuz etkileri görülmemekte idi İnalcık hoca kapitülasyonlara rağmen iç imalat ve üretimin yabancı mallara karşı uzun süre başarıyla rekabet ettiğini ithal malların yünlü kumaş madenler ve kağıt gibi bir kaç kaleme inhisar ettiğini yıkıcı rekabetin ancak Batıda sanayi inkılabı ortaya çıktıktan sonra 19 yüzyılın ortalarına doğru görüldüğünü belirtir

Aslında iktisadi hayatı etkileyen işsizliği artıran imalatı yavaşlatan ve üretimi düşüren en önemli unsur kapitülasyonlar değil yabancı tüccarların piyasadan çekilmiş olmalarıdır Yabancı tüccarların piyasadan çekilmesinde milletlerarası ticâretin yön değiştirmesinin rolü bulunuyordu Ümit Burnu 'nun keşfi ile Doğu ticâreti Hint okyanusu ve Atlantik'e kayıyor Amerika 'nın keşfi ile de bu kıta ile artan oranda ticâret gelişiyordu Dolayısıyla Akdeniz bütün direnmelerine rağmen eski önemini zamanla kaybedecektir Bu gelişmeler sadece Osmanlıyı etkilemeyecek Ortaçağ boyunca Avrupa 'nın sınai ve ticari merkezi olan İtalya 'yı ve Kuzey Almanya'nın Hansa şehirlerini etkisi altına alacaktı

Osmanlıların Mısır Bağdad Basra ve Aden 'in fethi ve Hint denizine düzenlediği seferler ile dünya ticâret yollarındaki değişmenin Yakın-Doğu üzerindeki yıkıcı etkilerini ortadan kaldırmak için uzun süre mücadele ettiğini biliyoruz Transit ticâreti tekrar Yakın-doğuya yöneltmekte başarı sağlanmış ve 16 yüzyılın başında kesintiye uğrayan transit ticâret yüz yılın ortalarından itibaren tekrar canlandırılmış idi

XV yüzyılda Avrupa 'da ticari faaliyetlerin gerilemesinde Osmanlı fütuhatının İstanbul 'un zabtının Hıristiyan tacirlere gösterilen husumetin menfi etkisi olduğu karayoluyla Hind ve Çin ticâreti yapmanın imkanı kalmadığı bu sebeple bir deniz yolu aranmasına gidilerek Hind deniz yolunun ve Amerika 'nın bulunmasına neden olduğu yönündeki fikirler de gerçeği yansıtmaktan uzaktır Batıda atılan bu fikirlere yine batılı bilim adamları karşı çıkmaktadır Avrupa İktisat Tarihi adlı eserin sahibi Herbert Heaton keşiflerden önce Şark mallarının Avrupa'da eksilmediğini ve biber fiyatının da düştüğünü belirtir Konu hakkında Fuad Köprülü uzun mütala’alar yürüterek iddianın yanlışlığını ortaya koymuştur

Ortaçağ Avrupa ’sına bakıldığında 1348 yılında ortaya çıkan Kara Veba felaketi nüfusun dörtte birini yok etmiş nüfusta azalmanın da etkisiyle üretim ve ticâret hacmi eskisi gibi büyüyememiştir 1453 yılında İstanbul Türklerin eline geçmekle birlikte 1450’lerden itibaren Avrupa'da ekonomik toparlanma görülecektir İstanbul'un fethi bir kesintiye sebep olsaydı ekonomik toparlanma yerine düşüş olurdu 15 yüzyılın önemli bölümünde duraklayan ihracat 1500 lerde 14 yüzyılda ulaştığı en yüksek noktaya erişecektir 1433 yılında Otuz Yıl Savaşlarının sona ermesi Fransa 'yı içerde toparlanmaya ve Doğu Akdeniz'de olmak üzere dış ticârete yönelmesine imkan sağlamış 1485 yılında İki Gül Savaşı'nın sona ermesi İngiltere 'ye barış getirmiştir Avrupa'nın hızlanan ticâretinde Portekiz gemilerinin Hindistan'a ulaşmasından önce geniş bir pazar haline gelen Anvers'in yanında Lyon Cenevre Amsterdam Lizbon Londra ve Bristol da bulunuyordu Dolayısıyla deniz keşifleri tek başına bu toparlanmayı izahda yetersizdir ve deniz keşiflerinin etkileri büyük ölçekli olmayacak kadar yavaş olmuştur Zira Afrika Doğu ve yeni Dünya ile yapılan ticâret Avrupa içi ticârete göre sınırlı kalmıştır 18 yüzyılda bile bölgeler arası ticâret Avrupa ürünlerine çok ağırlıklı bir şekilde dayanmaktadır Asıl itici güç Avrupa'nın içindeki icatlar ve iyileştirmelerden gelmektedir

Osmanlı ticâret politikalarından ithalatın serbest ihracatın gerektiğinde kısıtlanması durumu akla şu soruyu getiriyor; Osmanlı ödemeler dengesi öyleyse devamlı açık veriyordu Bu sorunun Doğu için kısmen doğruluğu vardır Fransız tarihçi Braudel'in de işaret ettiği gibi Akdeniz bölgesinin Doğu ile yaptığı ticârette ödeme açığı verdiği ve bu açığı Sudan ve Fas yoluyla Afrika'dan sağlanan altın ihracıyla finanse ettiği bilinmektedir Osmanlılar Doğu ile olan ticâretlerinde açık vermemek için çeşitli tedbirlere baş vuruyordu Bu tedbirlerden biri Osmanlı ülkesine mal ile gelen tüccarın ülkesine yine mal ile dönmesi ilkesi idi Bu ilkenin korunmasına dikkat edilmiştir Mühimme defterlerinde Doğu'dan gelen tüccarın bu ilkeye uymayarak para ile dönmek istediği ancak buna müsaade edilmediğine dair bol örnekler bulunmaktadır Ancak Osmanlının Batı ile olan ticâretlerinde uzun süre açık vermediğini biliyoruz The Levant Company'nin kayıtlarına bakılırsa kumpanyanın ilk yıllarında Osmanlı ile ticârette denge sağlanmış fakat bazan açık verilmiş ve bu açıklar nakdi olarak ödemek zorunda kalınmış idi 17yüzyılın ortalarında durum değişmiş Osmanlı dış ticâret rakamları kumpanya lehine açık vermiştir Ancak genel itibariyle 18 yüzyılın ortalarına kadar Osmanlı dış ticâreti fazla vermeye devam etmiştir

Hatta Osmanlı sanayisine bakılırsa 18 yüzyılın sonuna gelinceye kadar iç pazar ihtiyacının ötesinde yabancı ülkelere ihracat yapabilecek derecede idi Mesela bu tarihte ülkenin ihtiyaç duyduğu başlıca pamuklu ve ipekli mamulat kendi üretimiyle temin edildiği gibi bu maddelerden bir hayli ihracat da yapılıyordu Bu konuda Fransa ile Osmanlı dış ticâret rakamları bizi aydınlatmaktadır Masson'a göre 1788 yılında Fransa Osmanlı'dan 23 milyon livre kıymetinde pamuklu bez pek ağır gümrük vergilerine rağmen 1789'da 187000 livreye ulaşan ipekli mensucat ithal etmiştir Aynı yıllarda Osmanlı'ya ihraç edilen pamuklu bezin kıymeti senede 42000 livreyi aşmamıştır

Osmanlının değiştirmeye çalıştığı bir uzun dönemli trendden (eğilim) söz etmek gerekir Osmanlının kuruluş yılları bu trendin Müslüman Yakın Doğu ile Batı arasında oluşmaya başladığı döneme tekabül eder 13 ve 14 yüzyıllarda mübadelenin yapısında mal bileşimi ve vasıtalarında ortaya çıkan değişme bariz bir şekilde görülür Hatta bu değişme 12 Yüzyı la kadar indirilebilir

Avrupa bu döneme kadar İslâm dünyasının talep edebileceği çok az şeye sahipti Avrupa'nın Doğu'ya ihracatı köle ve kıymetli madenlerden ibaretti Doğu Akdeniz ise Avrupa'nın yüksek sınıflarının talep ettiği mamul malları ihraç ediyordu Batı dünyasının Müslüman Yakındoğu'dan ve diğer Doğu dünyasından iktibas ettiği teknoloji ve organizasyon şekilleri sayesinde bu yapı değişime uğrar Daha önce esir kereste demir vb ham maddeler karşılığında Yakındoğu'dan satın aldığı madeni eşya dokuma cam sabun kağıt gibi sınai malları artık kendisi imal etmeye ve Yakındoğu'ya satmaya karşılığında hammadde almaya başlar Avrupa artık satmak için yeni mallara sahipti Batı'nın ihracatı zamanla işlenmiş ya da mamul mallardan ibaret olmaya başlarken İslâm dünyası Avrupa'ya ipek ve baharat yanında Anadolu 'dan ham şap ile Kuzey Afrika 'dan ham yün ve hububat sağlıyordu

Sektörel ve bölgesel farklılıklar görülse de uzun süreden beri devam eden bu değişme trendi Osmanlı Devleti’nin doğduğu yıllarda oldukça netleşmiş idi Osmanlı kendisini böyle bir trendin içinde buldu Osmanlılar bu trendi pasif bir şekilde kabul etme yerine değiştirmek için mücadele ettiler ve tedrici bir surette değiştirmeye başladılar Rumeli ve Anadolu 'da açık pazar politikalarına son vererek daha faal ve korumacı bir politika izlediler Bizans 'dan alınan bölgelerde İtalyan-Latin nüfuzunu kırdılar imtiyazlarını ortadan kaldırdılar Galata ve Kefe 'de Ceneviz hâkimiyetine son verdiler Karadeniz'i açık pazar olmaktan çıkararak Osmanlı iç pazarı haline getirdiler İthal edilen mallarda vergi yükü artırılan mallar dışında serbestiyi bozmadılar iç pazar ihtiyacı karşılanmadan ihracata izin vermediler Bu durum yerli sanayiin gelişimine hammadde bolluğu meydana getirerek katkıda bulunmuştur Dış ticârette vergilendirmede Müslüman tebaa lehine düzenlemelere gidilerek yabancılara % 5-7 yerli gayri müslimlere %3-4 Müslümanlara ise %2-3 gibi düşük gümrük tarifeleri uygulanmıştır

Osmanlılar Batı ile Doğu arasında oluşan bu trendi değiştirmek için gayret göstermelerine rağmen buna muvaffak olamadılar 18 yüzyılın ortalarına kadar meydana gelen değişmeler karşısında direnen Osmanlı daha sonra Batıdaki hızlı gelişmelere karşı direnci zayıflamış ancak Batı'nın sömürgeleştirme ve sömürge tipi ticâret politikalarına alet olmamıştır[1]


genel(sosyal ve siyasal etkileri)
1.1.Giriş Bütün imparatorluklar doğmuş, gelişmiş ve ortadan kalkmıştır..Buna paralel olarak imparatorluk halkları çok iyi günler geçirdiği gibi, çok sıkıntılı günler de geçirmiştir. Bu durum Doğu Roma İmparatorluğu için de geçerlidir. Bir zamanlar çok parlak devirler geçiren İmparatorluk, özellikle Türkler in Anadoluya gelmesi ve haçlı seferleri sonucunda büyük kan kaybına uğramıştır. İstanbul ve civarına hapsolunan Doğu Roma nın halkı bir zamanlar yaşadıkları müreffeh günlerin özlemini çeker olmuştur. Bu sırada güçlenen Osmanlı Devleti 1453 yılında Doğu Roma İmparatorluğu nu yıkarak İstanbulu fethetmiştir. Böyle bir durum, Doğu Roma Halkı için arzu edilen bir durum değildir. Ancak, şartlar fethi getirmiştir ve fetih Helen halkı için olumlu sonuçlar doğurmuştur.
Güçlenen bir devlet, İstanbulu fethettikten sonra buralara büyük yatırımlarda bulunmuştur. Doğu Roma İmparatorluğu nun çöküş döneminde yetişen ve yaşayan halk bu yeni imparatorluğun kendilerine tanıdığı eski özgürlükleri ve gelirlerine katma değer sağlaması sonucu Doğu Roma İmparatorluğu ndaki eski parlak günlerini yaşamışlardır. Bu yönü ile Fetih Doğu Roma Halkına kendi imparatorluklarının bile sağlayamayacağı katkılar sağlamıştır. 1.2. Fetihten Önceki durum Önceleri Anadolu ve İstanbulda hüküm süren Doğu Roma İmparatorluğu Türkler in Anadolu ya yerleşmesi sonucu Anadolu daki topraklarını kaybetmeğe başlamıştır.
Müslümanlara karşı Avrupa dan gelen Haçlılar İstanbulu ve civarını yağmalamış ve II. Roma İmparatorluğunu maddi bakımdan güçsüz bırakmıştır . Fakirleşen halk ve vergisini toplayamayan devlet her geçen gün yoksullaşmıştır. Önceleri Türk beylikleri ile efendi- yardımcı statüsünde olan İmparatorluk Türk beyliklerinin güçlenmesi ve bulundukları toprakları kendi topraklarına katmaları bu ilişkiyi efendi-efendi statüsüne getirmiştir. Bu durumda İmparatorluk her geçen gün biraz daha kabuğuna-İstanbula çekilmiştir. Çoğunluğu Helen olan İstanbulun diğer bir değiş ile II. Roma İmparatorluğunun umudu diğer hanedanlardan transfer edilen veya asker kökenli kişilere bağlanmıştır . Böyle bir durumda, halk büyük fakirlik çekmeğe başlamıştır. Devletin vergiye bağladığı diğer topraklar elden çıkmış, halkın fakir olmasından dolayı devlet yeterince vergi toplayamamış, fakir halk yüksek vergiler karşısında ezilmiş, devlet ancak kuzey-Güney ve Doğu Batı arasındaki stratejik ticaret merkezi olan İstanbula uğrayan tüccarlardan vergi alabilmiştir. Bununla birlikte, sarayın müsrifliği elde edilen bu gelirlerin kısa sürede yok olmasına neden olmuştur. Saray harcamalarının İstanbul içerisinde yapılmaması halkın gelirini artıracak tüketimin ekonomiyi canlandırma özelliğini ortadan kaldırmıştır . Değişik iş kollarında çalışan İstanbullular devletin bu politikası sonucu fakir düşmüşlerdir. Halk fakirlik içerisinde, alt yapının eskimesi sonucu hastalıklarla pençeleşmekte, suç oranları artmakta ve halktan kopuk devlet bu sorunlara çözüm bulamamakta idi . Yukarıdaki tablodan görüleceği gibi, Doğu Roma İmparatorluğunun Anadoludaki toprakları elden çıkıncaya ve Haçlı yağmaları yapılıncaya kadar devletin vergi gelirleri artmaktadır. Zaten gelir seviyesi yüksek olan düzenli olarak vergisini ödemekte ve refah artışı daha da artmaktadır(Vergi gelirleri alt yapı hizmeti olarak geri gelmektedir). Bununla birlikte, İmparatorluğun topraklarını kaybetmesi ve Haçlı yağmaları halkın refahını düşürmekte ve vergi gelirleri azalmaktadır. Vergi gelirlerinin azalması sonucu alt yapı yatırımları, Saray alımları düşmekte ve refah düşmektedir. 1.3. Fetihten sonraki durum 1453 yılında Osmanlıların İstanbulu fethi ile Eski Doğu Roma İmparatorluğuna yeni bir gün doğmuştur.
Halk, Türklerden korkmakta idi. Bundan dolayı, halkın bir kısmı Avrupaya göçe başlamıştır. Ancak Yeni İmparatorluğun sahipleri halka hiçbir zulüm yapılmayacağına, mallarına, namuslarına karşı bir hareket içerisinde olmayacaklarına dair verdikleri sözler ile halkın geri gelmesine olanak vermişlerdir. Kalan halk Avrupalı nın haçı yerine Osmanlı nın kavuğunu tercih ederim sözü ile zaten durumundan memnun idi . Yeni İmparator Fatih Sultan Mehmet, öncelikle halka bir güven aşıladı. Bir ülkenin ekonomisinin gelişmesi mutlak oranda güven tesis edilmesi ile doğru orantılıdır. Daha sonra, alt yapı çalışmalarına ağırlık verildi. Bir yandan, ustalar yeni iş imkanı ile tanışırken bir yandan da inşaat malzemeleri satan esnafın geliri artmağa başladı. Yerel işsiz halk ta bu işlerde çalışmağa başladı . Ayrıca, sarayın ve askerin yiyecek ihtiyacının bir kısmı yerel halktan karşılanmağa çalışıldı. Ekonomideki bu hareketlilik esnafın satışlarının artmasına olanak sağladı . Bu noktada şuna çok dikkat edilmesi gerekmektedir. O zamanda İstanbulun halkının gelirinin artması devletin zengin ve güçlü olması ile yakın alakalıdır. İstanbul un iktisadi bireyleri 4 kısımdan oluşmaktadır. Birincisi köylü ve çiftçi kesim, ikincisi esnaf, üçüncüsü ustalar ve kalfalar dördüncüsü ise devlettir. Bu aktörlerin arasından devleti çıkardığınız zaman diğer aktörlerin yaşaması olanaksızdır. Şöyleki, o zaman ana tüketici saray ve askerdir. Saray ve asker köylüden mal alacak ki köylü esnaftan mal alabilsin. Saray ve asker ustalara mal siparişleri verecek ki ustalar esnaftan alışveriş yapabilsin, saray ve asker esnaftan alışveriş yapacak ki esnaf diğer iş kollarından alışveriş yapabilsin.
Dolayısı ile Yeni İmparatorluk, bir yandan alt yapı çalışmaları, camiler, külliyeler, hamamlar, çeşmeler yapmakla dolaysız istihdam sağlarken, diğer yandan İstanbul halkından mal almakla dolaylı istihdam sağlamaktadır. Bu durumda halkın geliri artmakta, zengin olan devletin vergi gelirleri artmaktadır. Yukarıdaki tablodan görüleceği gibi, İstanbulun fethinin akabinde yapılan dolaylı ve dolaysız istihdam Doğu Roma Halkının gelirini ve refahını artırmıştır. Üstelik, bu canlılığa ek olarak uluslararası ticaret ile uğraşan tüccarların buralarda tüketimde bulunması halkın gelirini ve devletin gelirini daha da artırmıştır. Bunlara ek olarak talebin daha da artırılması ancak enflasyonun artmaması için imparatorluğun diğer yerlerinden Türklerin Ermenilerin ve Yahudiler in getirilmesi öngörülmüştür . Bir yandan ekonomi büyümüş bir yandan da enflasyon artmamıştırr . Yukarıdaki tablodan görüleceği gibi, İstanbulun fethinden önce enflasyon artmakta ve iktisadi büyüme devamlı olarak düşmektedir. Fetihten sonra uygulanan akılcı iktisadi ve sosyal politikalar iktisadi büyümeyi artırmasına karşılık enflasyonda yukarıya doğru herhangi bir hareket meydana getirmemektedir. Diğer yandan, alt yapının iyileştirilmesi hastalıkların ortaya çıkmasını, güvenliğin artırılması suçları önlemiş, sağlık hizmetlerinin artması ölüm oranlarını azaltmış ve ekonomik büyümeyi devam ettirecek tüketim toplumunun devamlılığı sağlanmıştır. Ayrıca, buradaki insanlar ve dışarıdan getirilen ve yetiştirilen entelektüeller bir yandan imparatorluğun siyasi, iktisadi,ticari, kültürel olarak önünü açmış bir yandan da Başkent toplumunun iktisadi ve kültürel olarak devamlılığını sağlamıştır. 1.4.
Sonuç Uygulanan İktisadi, sosyal ve siyasi politikalar Helen Halkının Doğu Roma İmparatorluğu döneminin parlak günlerine geri götürmüştür.
Fetih sanıldığının aksine bu halkı olumsuz yönde etkilememiştir. Halkın gelir seviyesi artmıştır. Sosyolojik olarak bakıldığında uygulanan politikalar Helen halkının ortadan kaldırılması değil, halkın devamlılığını gözetmektedir. Rum olarak da anılan bu halk kendi kültürlerini bu zamana kadar koruyabilmiş, geliştirebilmiştir. İmparatorluğun en kritik zamanlarında bile bu halk kesimi kendi toplumsal kimliğini muhafaza edebilmiştir. Bu yönü ile, uygulanan politikalar Osmanlılar ın fetihteki dehalarının nasıl iktisadi ve toplumsal politikalara yansıdığını göstermektedir. Bu noktada, Doğu Roma halkı bir yandan iktisadi olarak eski parlak günlerine kavuşmuş bir yandan da sosyolojik gelişimlerini tamamlayabilmişlerdir.

 

Mavi_inci isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Hızlı Cevap
Sponsorlu Bağlantılar
Yeni Konu aç  Cevapla

Sayfayı Paylaş

Hızlı Cevap
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Sorunun cevabını alttaki kutucuğa yazınız. (Gerekli)

Mesajınız:

Seçenekler


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
İstanbul'un Fethinin Sebepleri Nelerdir? Mavi_Sema Tarihi Bilgiler 1 25-12-2013 14:50
İstanbul'un Fethinin Sebepleri Nelerdir Eylül Tarihi Bilgiler 0 27-07-2011 23:22
İstanbul'un Fethinin Sonuçları - İstanbul'un Fethinin Sonuçları nelerdir Mavi_Sema Tarihi Bilgiler 0 20-02-2011 01:41
İstanbul'un Fethi ile ilgili şiirler - İstanbul'un Fethi şiirleri Mavi_inci Şiirler 0 18-02-2011 02:48
İstanbul fethinin dünyaya etkileri - İstanbulun fethi dünyayı nasıl etkiledi Mavi_Sema Tarihi Bilgiler 0 17-01-2011 21:06


Saat: 09:26.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO ©2011, Crawlability, Inc.
Frmartuklu.Net ©2008 - 2014