Televiziyon Arızası Nasıl Tesbit Edilir ?

'Elektronik Genel Bilgi' forumunda semyav5mitq tarafından 20 Aralık 2008 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    Televiziyon Arızası Nasıl Tesbit Edilir ? konusu Sistemli Arıza Arama

    Tamire getirilmiş bir cihaz için önce müşterininşikâyeti dinlenir. Cihaz açılmadan

    önce çalıştırılarak arızanın ne olabileceğihususunda bir ön karar verilir. Arıza aramaya

    başlamak için arızalı cihazın sökülerek geneltemizliğinin yapılması gerekir. Temizlik,

    elektrik süpürgesi ile ya da varsa dış ortamdakompresör yardımıyla yapılabilir. Temizliği

    yapılmış cihaz, önce duyu organları ile kontroledilir. Yanan, patlayan, kararan yerler

    bulunarak gerekli işlemler uygulanır. Eğer değiştirilmesigereken parçalar varsa kalem havya

    yardımıyla fazla ısıya maruz bırakmadansökülerek yenisiyle değiştirilir. Malzeme

    değiştirme işinden sonra lehim yapılan yerdekipasta kalıntıları izopropül alkol ile ya da

    selülozik tiner ile yıkanır. Sistemli arızaaramak, arızayı en kısa zamanda teşhis ederek

    onarımı yapabilme yeteneğidir.

    Tamamen bilgi ve beceri ile zaman içerisindeböyle bir alışkanlık kazanılabilir. Cihazı

    gözlemlediğinizde arızanın hangi katta ve hangimalzemelerden kaynaklandığı kanaati

    uyanmalıdır. Çalışmaya başlayınca belli birzaman sonra karşınıza çıkan arızaların ne kadar

    basit olduğunu göreceksiniz. Bunun içinelinizden gelen gayreti göstermeniz gerekmektedir.

    Yeni doğmuş bir bebek konuşabilir mi? Bebeğinkonuşabilmesi için belirli bir zamanın

    geçmesi gerekiyor ve bebek, bu zaman içerisindeöğreniyor. Eğer sizler kitabı açınca hemen

    tamir yapmaya kalkarsanız başınıza değişik işlergelebilir. Yavaş yavaş öğrenerek ve bu

    öğrendiklerinizin tatbikini yaparakilerlemelisiniz. Bugüne kadar televizyon ile ilgili gerekli

    bilgileri aldınız. Elektronik malzemeleri tanıyorve onların sağlamlık kontrolünü yapabiliyor,

    dahası ne işe yaradıklarını biliyorsunuz.

    Şimdi önünüze bir televizyon şeması alaraktelevizyonu oluşturan katların yerlerini

    tespit ediniz. Bu katlarda hangi malzemelerkullanılmış inceleyiniz. Şema üzerinde önce 220

    volt girişini bularak ileri yönde devreyi takipediniz. Önce anahtara girmiş, çıkışta sigortaya

    gelmiş; sigortadan sonra parazit kesici hattrafosu ve koruma direncinden sonra hem köprü

    diyoda hem de PTC’ye gelmiş; PTC’den degausbobinine gelerek ekranın statik elekriği

    demagnetize edilmiş. Köprü diyoDun çıkışında birfiltre kondansatör ve koruma direncinden

    sonrasında anahtarlama devresi ile SMPS trafosu.Buraya kadar şema üzerinden devreyi

    beraberce takip ettik.

    Kendinizi bir atelyede çalışıyor olarakfarzedin. Bir müşteri geldi ve şikâyeti, resim

    yeterince net değil. Bu durumda cihazi açtınız,gerekli temizliği yaptıktan sonra nereye

    bakacaksınız? Neyi kontrol edeceksiniz? Budurumda kalkıp sigortayı, anahtarı ya da

    hoparlörü kontrol eder misiniz? Neden? İştesistemli arıza arama, size bu yeteneği

    kazandıracaktır. Eğer cihaz hiç çalışmıyorolsaydı müşteri, size bunun sigortası attı diye

    gelirdi. Sizlere söylemek istediğimiz, katlarınçalışmalarını ve görevlerini çok iyi

    öğrenmeniz ve şemayı okuma yeteneğine sahipolmanızdır. Devre şemalarında arızanın

    şekline göre farklı yollar izlenebilinir. Bununiçin arızanın neden kaynaklandığını bilmemiz

    gerekir Ya akım yolları, yani gerilimler kontroledilecek ya da osilaskop ile sinyal takibi

    yapılacaktır.

    NOT: Besleme katı arızasında hiçbir zaman arızayıteşhis etmek için herhangi bir

    malzemeyi çıkararak devreyi çalıştırmayınız

    Arıza Belirtileri

    Arızaların belirtileri vardır. Hiç çalışmayanbir cihaza ölü tabiri kullanılır. Böyle bir

    cihazda arızanın nereden kaynaklandığına dair enufak belirti yoktur. Arıza sadece sigortanın

    atmasıyla da meydana gelmiş olabilir ya dayüksek gerilim katında meydana gelen bir

    arızadan dolayı yüksek gerilim transistörübozulmuş, bu da besleme devresinden aşırı akım

    çekilmesi suretiyle besleme devresinin bozulmasınayol açmış olabilir. Arızaları çeşitli

    başlıklar altında inceleyecek olursak daha fazlaanlaşılır olacaktır. Bundan önce kısaca

    ekrandaki görüntüye göre arızaların kaynaklarınasıl anlaşılır bunu inceleyelim. Bunun için

    cihazın bir biçimde çalışıyor olması gerekir.Örneğin:

    Ses yok ise arıza, ses çıkışkatındadır.

    Ekranda resim karıncalı isearıza tuner katındadır.

    Resim küçük ya da büyük isearıza beslemeden kaynaklanmaktadır.

    Resmin altında ya daüstünde kesiklik varsa arıza düşey çıkış katındadır.

    Resmin sağında ya dasolunda bozulmalar veya taşmalar varsa arıza yatay çıkış

    katındadır.

    Ekran, beyaz ve geri dönüşçizgileri varsa arıza kroma katındadır.

    Tamirini yapacağınız cihazın elektronik devre şemasınımutlaka önünüze alınız. Şema

    üzerinden arıza aramasını ve yorum yapmasınımutlaka uygulayarak öğrenmeniz

    gerekmektedir. Bir cihazın şemasını inceleyerekdevrelerin çalışması hakkında bilgi sahibi

    olabilirsiniz. Şema üzerinde kullanılansembolleri tanımanız ve bazı yabancı terimleri

    bilmeniz gerekir.

    Piyasada bulunan mono, stereo ya da teletexli,teletexsiz bütün televizyonların

    besleme katı S.M.P.S (switch mode power suplyy)dediğimiz anahtarlamalı şekilde çalışan

    bir devredir. Bu sistemde şehir şebekesinden alınan220 volt alternatif gerilim doğrultularak

    filtrelendiğinde 300 voltun üzerinde bir doğrugerilim elde edilir. Bu gerilim, S.M.P.S

    trafosuna girer. Çıkışında bir mosfet transistörile şaselenir. Transistorün tetiklenmesi için

    kullanılan entegreli bir anahtarlama devresimevcuttur. Tetikleme devresi olarak kullanılan

    entegrenin besleme gerilimi 300 volt doğrugerilim üzerinden alınmaktadır. Besleme devrede

    ayrıca ekrandaki statik gerilimi ortadan kaldırmaküzere kullanılan “degaus bobini”ni

    besleyen PTC direnci bulunmaktadır.

    NOT: Arızalı elemanla birlikte, arızaya sebepolan elemanların da değiştirilmesi

    gerektiğini unutmayınız. Aksi hâlde arızatamamen giderilemeyecektir

    Arıza Akış Şeması

    Televizyondaki bazı arızalara ait akış şemalarıaşağıya çıkarılmıştır. Bu akış şemaları

    çok rastlanan arızalara aittir. Bu şemalar, arızaarama işlemlerinde sizlere rehberlik

    edecektir. Cihazlarda kullanılan malzemelerin vedevre tasarımlarının birbirlerine göre farklı

    olması, arıza aramayı farklı kılmaz.

    Çalışma sistemleri aynı olup kullanılanmalzemeler farklılık gösterebilir. Her ne

    sebepten olursa olsun tamire gelen bir cihazdaçalışmaya başlamadan önce mutlaka

    elektronik devre şemasını temin ediniz. Arızaararken mutlaka alınması gereken güvenlik

    önlemlerini alarak çalışmaya başlayınız. Güvenliçalışma ortamını hazırlamak arıza arama

    işleminin başlangıcını oluşturur. Unutmayınız kiküçük hatalar, büyük sorunlara sebebiyet

    verebilir.

    SMPS katında ölçme yaparken beslemenin kendi şasesinikullanınız. Zira besleme

    şasesiyle televizyonun şasesi birbirinden yalıtılmışdurumdadır. Bu iki şase hiçbir zaman

    birbirine bağlanamaz.


    Arızalı bir televizyonunonarımı için aşağıdaki işlem basamaklarını uygulayınız.

    Arıza hakkında bilgi alınız.

    Cihazı çalıştırarak arızayıteyit ediniz.

    Cihazı açarak temizliğiniyapınız.

    Duyu organlarıyla arıza kontrolü yapınız.

    Arızanın olduğu katıbelirleyiniz.

    Arızalı elemanı tespitediniz.

    Arızaya sebep olabilecekelemanları kontrol ediniz.

    Arızayı gideriniz.

    Cihazı çalıştırarak testediniz.

    Arıza hakkında tam ve doğru bilgi alınız.

    Cihazı açarken kablo bağlantılarına dikkat ediniz.

    Temizlik esnasında cihazın enerjisinin kesik olduğundan emin olunuz.

    Besleme kondansatörünün sağlamlık kontrolünü deşarj etmeden yapmayınız.

    Arıza sonrası temizliğini unutmayınız.

    Cihazı kapatmadan tümsoketlerin takılı olduğundan emin olun.

    NOT: Bir televizyonda yüksek gerilim trafosunun değiştirilmesi gerektiğindemutlaka fişin

    çekili olduğunu kontrol ediniz. Lehimlerisökmeye başlamadan önce tüpün anoduna bağlı

    kabloyu çıkarınız. Bunun için önce tüpiçerisinde bulunan statik elektriği bir kablo

    yardımıyla tüpün şasesine boşaltınız. Bu andatüp plaketinin de sökülü olması iyi olur


    KAYNAK: MEB

    ALİ ÖZEL Ders Notları, Bursa,2005.
    Osman CİNİSLİOĞLU
     

Bu Sayfayı Paylaş