türkiyedeki şehirlerin fonksiyonları

'Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü' forumunda Kayıtsız Üye tarafından 15 Aralık 2010 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    türkiyedeki şehirlerin fonksiyonları konusu türkiyedeki şehirlerin fonksiyonları yardımcı olur msunuz???
    türkiyedeki şehirlerin fonksiyonları hakkında bilgi verir misiniz?
    türkiyedeki şehirlerin fonksiyonları nasıldır yardımcı olur musunuz
    türkiyedeki şehirlerin fonksiyonları nedir
     
    En son bir moderatör tarafından düzenlenmiş: 18 Nisan 2015
  2. Mavi_inci

    Mavi_inci Özel Üye

    Kentlerin Fonksiyonları ve Sınıflandırılması

    Bilindiği gibi kentler, iki yönlü ilişkinin odak noktasını oluşturur. Bunlardan biri, kentlerde yaşayan büyük nüfus kütlesinin beslenmesi ve fabrikaların ham madde ihtiyaçlarının karşılanması için kent dışı veya kırsal kesimle bağlantıdır. İkincisi ise kentde üretilen çeşitli mal ve hizmetlerin kent dışına götürülmesidir. Başka bir ifada ile kentlerin kurulması ve önemini koruması bu iki ana fonksiyona bağlıdır.

    İlk zamanlar siyasî otorite kentlerde merkezileşmiş ve ülkenin veya yörenin yönetimi kentden idare edilmiştir. Buna örnek olarak, idari merkez olarak Selçuklular başkenti olan Konya ile Osmanlılara ise sırasıyla başkent olan Söğüt, İznik, Bursa, Edirne ve nihayet İstanbul verilebilir. Bunun yanında kentler, hukukî ve dinî yönden de tarihin çok eski devirlerinden beri önemli bir fonksiyon kazanmıştır. Ayrıca, tıbbî, eğitim-öğretim, kültürel ve sanatsal faaliyetlerin yoğunlaştığı birer merkez olma durumuna gelmiştir. Kent, sanayi faaliyetleri ile her çeşit işlenmiş maddenin üretildiği, ticaret faaliyetleri ile hertürlü malın pazarlandığı, alış¬verişin yapıldığı, çevresini sıkı şekilde kendine bağladığı ve âdeta kopmaz bir parça hâlinde çevreye hizmet veren bir odak noktası durumundadır. Sadece bu açıdan ele alındığında kentlerin genel fonksiyonlarını, idarî, askerî, ticari, ulaşım, dinî ve kültürel faaliyetler oluşturmaktadır.

    Kentler, farklı araştırıcılar tarafından farklı kriterler dikkate alınarak sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Bunlardan başlıcaları şunlardır:

    1. Genetik sınıflandırma: Kentler tarihî köken veya kentleşme hareketleri başlangıcından itibaren kronolojik devrelere göre tasnif edilmektedir. Meselâ Tarih öncesi (prehistorya) kentleri, Klasik devir kentleri, Roma kentleri, Orta Çağ kentleri, modern kentler olarak bir sınıflandırma yapılmaktadır. Böylece çeşitli dönemlerde 'ortaya çıkan kentler ve bu devrelere göre yürüttükleri faaliyetler ele alınmaktadır.

    2. Morfolojik sınıflandırma: Kentlerin yerleştiği topografyanın önemli ölçüde kontrolüne bağlı olarak fizikî yönden farklı şekillere göre sınıflandırılmaktadır. Örneğin dairevî şekilde olan kentler ova üzerine kurulmuştur; doğrusal yönde gelişenler kıyı ve dağların etekleri ile ova arasına yerleşmiştir; vadi içi ve kenarlarına olanlar küme şeklinde ve ayrı semtler hâlinde birbirlerine bağlanmıştır. Kent, bu alansal plânına göre sınıflandırılır. Örneğin Konya ve Adana dairevî, Karadeniz sahilinde olanlar (Trabzon, Rize, Giresun, Samsun vs) doğrusal uzanış gösteren kentlerdir. İzmir ise körfezin başlangıçta muhtelif kesimlerine kurulan ve daha sonra birbiri ile bağlantı sağlayan atnalı şeklinde bir görünümdedir.

    3. Biyolojik sınıflandırma: Kentler, canlıların gelişmelerinde olduğu gibi, gelişme safhalarına göre (köy, kasaba, kent, metropol gibi) ayrılmaktadır.

    4. Genişliğe göre sınıflandırma Kentler, işgal ettikleri sahanın genişliği, nüfus durumu esas alınarak da sınıflandırılmaktadır. Son yıllarda kentler, gelişebilecekleri sitlerde stabilleşmiş olduklarından, artan nüfusa başta konut sağlanması için daha ziyade çok katlı binalar yapılarak dikey yönde gelişme göstermektedir.

    5. Nüfus miktarına göre sınıflandırma: Kentler sahip oldukları nüfusa göre, küçük, orta ve büyük olmak üzere sınıflara ayrılır.

    6. Kentlerin fonksiyonlarına göre sınıflandırılma. Kentler, kuruluş amaçlarına ve bir bakıma yürüttükleri faaliyetlerin sosyo¬ekonomik özelliklerine, kuruldukları sahalara ve çevresi ile olan ilişkilere göre farklı fonksiyonlar göstermektedir. Bu fonksiyonlara göre de bir sınıflandırmaya tabi tutulur. Özetle fonksiyonlarına göre kentler; sanayi, ticaret, madencilik, kültür ve rekreasyon, turizm gibi çeşitli faaliyet ve hizmetlere göre sınıflandırılmaktadır. Bu fonksiyonlardan biri veya birkaçı, diğer fonksiyonlara göre ağır basmakta ve ağır basan fonksiyona göre kent kendine özgü karakter kazanmaktadır. Kentlerin fonksiyonlarına göre sınıflandırılmasında, bu konuda uğraşan coğrafyacılar, çeşitli metodlar geliştirmişlerdir. Bu metodların içerisinde uluslararası nitelikte olan sınıflandırma üçgen şeklinde bir diyagram üzerinde çeşitli sektörlerin yerleştirilmesi ve bu sektörlerden ağır basana göre yapılan sınıflandırmadır (Şekil 2.6). Şekilde görüldüğü gibi, eşkenar üçgenin kenarlarında tarım, ticaret ve hizmet ile sanayi sektörleri belirtilir ve sektörel ayırımlar, eşit aralıkla ve kenarlara paralel olarak çizilen çizgiler vasıtasıyla yapılır. Bu çizgilerden kalın olanları, esas fonksiyonları birbirinden ayırmaktadır. Kentler fonksiyonları itibariyle şöyle sınıflara ayrılabilir

    Alıntıdır.
     
  3. Mavi_inci

    Mavi_inci Özel Üye

    Şehirlerin Sınıflandırılması

    Şehirler, kuruluş dönemi, kapladığı alan, nüfusu veya fonksiyonları gibi pekçok kriter kullanılarak sınıflandırılabilir. Ancak coğrafi yönden yapılan sınıflandırmalarda çoğu kez nüfus ve fonksiyon kriterleri kullanılmaktadır.


    1. Nüfuslarına Göre Şehirlerin Sınıflandırılması

    Nüfus miktarlarına göre ülkemiz şehirleri şu şekilde sınıflandırılabilir;



    Şehir

    Bu nüfus grupları dikkate alındığında 1990 nüfus sayımı sonuçlarına göre ülkemizde megakent yoktur. Ancak en yakın aday 6.620.000 kişilik nüfusu ile kuşkusuz İstanbul'dur.

    Metropolitan şehir sayımız üç olup, bu gruba İstanbul, Ankara ve İzmir girer. Büyük şehir olarak tanımladığımız 100.0001 - 1.000.000 arasında nüfuslu şehir sayımız 40, küçük şehir sayımız ise 407'dir.


    2. Fonksiyonlarına Göre Şehirlerin Sınıflandırılması

    Fonksiyon kriterine göre yapılan sınıflandırmada ise tarım, sanayi, kültür, idari yapı ve askeri özelilkler dikkate alınır ve bazen bu özelliklerden (fonksiyonlardan) biri ağır basarken, bazen birden fazla fonksiyon ön plana çıkabilir.



    Tablo 7. 1: Nüfuslarına Göre Şehirlerin Sınıflandırılması

    Şehir Nüfusu Tanımı
    10.001 - 100.000 Küçük şehir

    100.001 - 1.000.000 Büyük şehir
    1.000.001 - 10.000.000 Metropolitan / Metropol (uydu kentleri vardır)

    10.000.001 + Megakent




    2.1. Tarım Şehirleri
    Bu şehirler genellikle nüfusu 100.000'i aşmayan, tarımsal etkinliklerin ön plana çıktığı şehirlerdir. Bu şehirlerde çoğunlukta tarıma dayalı küçük sanayi kolları da bulunur.

    Örnek olarak; Karadeniz'de Giresun, Rize, Düzce, Bafra, Niksar, Erbaa, Marmara bölgesinde Kırklareli, İnegöl, Lüleburgaz, Ege'de alüvyal ovalarda kurulmuş bulunan Akhisar, Bergama, Turgutlu, Salihli, Alaşehir, Ödemiş, Bayındır, Söke ve Tire, Akdeniz'de Kadirli, Ceyhan, Burdur ve Mut, İç Anadolu'da Karaman, Aksaray, Akşehir, Kırşehir, Nevşehir ve Niğde, Doğu Anadolu'da Iğdır, Bayburt, Erzincan, Ağrı, Kars ve Muş, Güneydoğu Anadolu'da ise hemen hemen tüm şehirlerden bahsedilebilir.


    2.2. Ticaret Şehirleri

    Ticaret şehirlerin ana fonksiyonlarından biridir. Ancak ticaretin şehirde baskın bir karakter kazanması için şehrin önemli ulaşım yolları üzerinde de bulunması gerekir. Bunun yanısıra yerleşmede ticari değeri olan üretim de yapılmalıdır. Ülkemizde ana yol güzergahında bulunan ve hinterlandı geniş olan bazı şehirlerimiz ticaret fonksiyonu sayesinde ön plana çıkmışlardır. Örnek olarak İstanbul, İzmir, Trabzon ve Samsun verilebilir. Bu şehirler hem limana sahiptir hem de önemli karayollarının bağlantısı üzerinde bulunurlar.


    2.3. Sanayi Şehirleri


    Şehrin gelirinde sanayi ürünlerinin payının önemli olduğu yerleşmeler bu gruba girerler. Söz konusu yerleşmelerdeki sanayi tesisleri, şehire olduğu gibi, aynı zamanda ülke ekonomisine de ciddi katkı sağlarlar. Örnek olarak, İstanbul, İzmit, Adapazarı, Bursa, İzmir, Denizli, Gaziantep, Adana, Batman, Karabük, Karadeniz Ereğlisi, Kırıkkale, Seydişehir ve İskenderun verilebilir.


    2.4. İdari Şehirler

    Ülkemizin en büyük idari şehri Ankara'dır. Nitekim Ankara'nın büyüyüp gelişmesinde başşehrimiz olması önemli rol oynamıştır. Şehirde pekçok resmi kuruluşun yanısıra yabancı ülkelerin elçilikleri, konsolosluklar bulunmaktadır. Ankara'da yaşayan yüzbinlerce memur, şehre aynı zamanda kültür ve ticaret fonksiyonlarını da getirmiştir.


    2.5. Askeri Şehirler

    Bazı şehirlerimizde veya yakın çevrelerinde büyük askeri birlikler ve binlerce asker bulunmakta ve bu duruma bağlı olarak şehrin üretim ve tüketiminde önemli artışlar olmaktadır. Askeri birlikler aynı zamanda o şehirlerdeki diğer sektörlerin canlanıp ilerlemesine de sebep olurlar. Sarıkamış, Erzurum, Erzincan, Konya ve Malatya şehirlerinin gelişmelerinde askeri fonksiyonun da çok önemli payı mevcuttur.


    2.6. Kültürel Şehirler

    Büyük şehirlerimizden İstanbul, Ankara, İzmir, Adana ve Bursa aynı zamanda kültürel faaliyetlerin, çeşitli eğitim ve sağlık kuruluşlarının, basın-yayın tesislerinin de yoğunlaştığı şehirlerdir. Söz konusu kültürel etkinlikler şehrin gelişmesinde önemli rol oynarlar.


    2.7. Turizm Şehirleri

    Bazı şehirlerimiz gelirini önemli ölçüde turizmden sağlarlar. Turizm öyle bir sektördür ki, ulaşım, ticaret, inşaat gibi pekçok diğer sektörü de canlandırır. Turizm aynı zamanda şehrin yanısıra bölge ve ülke kalkınmasına da katkı yapar. İstanbul, İzmir, Antalya, Alanya, Kuşadası, Marmaris, Çeşme, Bodrum, Nevşehir, Göreme, Fethiye ve Bursa ülkemizin önemli turistlik şehirleri arasındadır.
     
  4. türkiyenin alfabatik sıraya gore özellikleri
     
  5. yarıdmcı olun lütfen
     

Bu Sayfayı Paylaş