Klarnet Nedir ? Ne İşe Yarar? -Özellikleri - Türleri - Türk Klarnetçiler

'Müzik Türleri ve Enstrümanları' forumunda _Mr.PaNiK_ tarafından 12 Aralık 2008 tarihinde açılan konu

  1. _Mr.PaNiK_

    _Mr.PaNiK_ Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Klarnet Nedir ?

    [​IMG]
    Klarnet (klarinet ya da gırnata), sert ve dayanıklı ağaçlardan genellikle de abanoz ağacından yapılan üflemeli bir çalgı türüdür.

    Bir çeşit sert kauçuk olan ebonitten, ayrıca metalden yapılanları da vardır. Klarnetler, beş parçanın birleşmesinden oluşur, bunlar:

    Kafalık (Bek)
    Fıçı (Barel)
    Üst gövde
    Alt gövde
    Kalak


    Klarnetin gövdesi silindir biçimindedir. Kalak bölümü ise obuanın kalağına oranla daha geniştir. Dikkatlice yontulup biçimlendirilen bu kamış parçası, ağızlık üzerine takılır. Çalıcının nefesi ile titreşime geçirilen kamış, boru içindeki havayı titreşime geçirerek ses elde edilmesini sağlar. Çalıcının sol eli yukarıda, sağ eli ise aşağıda olmak üzere az bir eğimle yere doğru tutulur.

    Flüt ve obuada olduğu gibi, klarnetin gövdesinde de ses deliklerini açmaya ve kapatmaya yarayan metal bir mekanizma vardır. 1840 sıralarında "Boehm sistemi" flüte uygulandıktan sonra, Paris konservatuarı öğretim üyesi ve klarnetçi Klosé, bu sistemin klarnete de uygun olduğunu görmüş ve Boehm sistemi klarnete uygulanmıştır. Daha sonra farklı zamanlarda farklı kişiler tarafından bu sistem geliştirilmiştir.

    Tarihte
    1700’lü yıllarda icat edilen klarnet, tam 50 yıl sonra orkestraya dahil edilmiştir. Hayatı boyunca 41 senfoni yazan Mozart, klarnet için senfoni yazan ilk besteci olmuştur. Türkiye’de ilk klarnet, Donizetti Paşa’nın kurduğu saray bandosunda görülmüştür.


    Klarnet türleri
    Çok kalabalık olan klarnet ailesinde şu çalgılar vardır:

    La bemol küçük klarnet (yazılan notanın küçük altılı ince sesini duyurur)
    Mi bemol küçük klarnet (yazılan notanın küçük üçlü ince sesini duyurur)
    Re küçük klarnet (yazılan notanın büyük ikili ince sesi duyurur)
    Do klarnet (yazılan notanın aynısını duyurur)
    Si bemol klarnet (yazılan notanın büyük ikili kalın sesini duyurur)
    La klarnet (yazılan notanın küçük üçlü kalın sesini duyurur)
    Basset horn (Fa) (Yazılan notanın tam başli kalın sesini duyurur)
    Mibemol alto klarnet (yazılı notanın büyük altılı kalın sesini dyurur)
    Si bemol bas klarnet (yazılan notanın büyük dokuzlu kalın sesini duyurur)
    La bas klarnet (yazılı notanın 1 oktav ve küçük üçlü kalın sesini duyurur)
    Si bemol kontrabas klarnet (yazılı sesin 2 oktav ve ikili kalın sesini duyurur)
    Bu çalgıların tümünün çalınışı aynıdır. Bir tanesinin iyi çalmayı öğrenen, çok kısa bir alışma devresinden sonra, herhangi bir diğerini çalabilir. Yalnızca dört tanesi sürekli orkestrada kullanılır.

    Mi bemol küçük klarnet
    Si bemol klarnet
    La klarnet
    Si bemol bas klarnet
    Bu dört çalgının da dördü birden her yapıtta kullanılmaz. Genellikle besteciler iki sibemol klarnet kullanırlar. Üçlü orkestra kuruluşu ise, bunlara bir de bas klarnet eklenir. Daha büyük orkestralarda mi bemol klarnet ve bir si bemol klarnet daha eklenebilir.

    La klarnet Si bemol klarnete çok yakın bir çalgıdır. La klarnetin boyu Si bemol klarnete göre biraz daha uzun, ses rengi biraz daha koyudur. Çalınışı ve ses genişliği aynıdır. Yalnız, Si bemol klarnet yazılı olan notanın büyük ikili kalınını, La klarnet ise küçük üçlü kalınını seslendirir. Besteciler bu iki klarnet türünden birini kullanırlar.
    Bunun en önemli nedenleri şunlardır:

    Daha koyu bir ses rengi isteniyorsa.
    Yapıtta çok diyez varsa.
    Klarnet partisinin en kalınından Do diyez sesinin kullanılması gerekiyorsa.

    Ses Genişliği
    Alto klarnet çeşidiKlarnetin notaları sol anahtarı üzerine yazılır. Ses genişliği neredeyse 4 oktav kadardır. Bu genişlik içinde tüm diatonik ve kromatik sesler elde edilebilir. Dördüncü ek çizgideli sol notasından daha ince notaların çalınması biraz güç olduğu için bu sesler pek kullanılmaz. Eğer kullanılması isteniyorsa da küçük klarnet kullanılır. En kalın mi notasından bir sonraki oktav içerisindeki si bemol notasına kromatik olarak olarak, aşağıdan yukarıya doğru ses deliklerinin sırasıyla açılması yoluyla elde edilir. Bu Si bemolün incesindeki seslerin elde edilişi, flüt ve obuadakinden biraz farklıdır. Flüt ve obuada en kalındaki esas seslerden sonra gelen sesler, bu esas seslerin ikinci doğuşkanları (bir oktav incesi) olarak, daha incelerde ise, esas seslerin genellikle dördüncü doğuşkanları (iki oktav incesi) olarak elde edilirler. Klarnette ise (gövdesi silindir biçiminde olduğundan) elde edilen doğuşkanlar tek sayılıdır (3, 5, 7, 9). Üçüncü çizgi Si sesi klarnetin yazılı en kalın sesi olan mi sesinin dudak ve nefes ayarı, ayrıca bir yardımcı perde yardımı sonucunda çıkarbılan üçüncü doğuşkanıdır yani 1 oktav ve tam 5'li. bu Si sesinden üçüncü ek çizgi Fa'ya kadar olan sesler kromatik olarak bu yolla elde edilir. Fa'nın daha incesindeki sesler çeşitli yollardan, her klarnetçiye ve klarnet yapısına göre değişebilen yollarla elde edilir.


    Klarnetin tınlama bölgeleri
    Klarnetin dört farklı tınlama bölgesi vardır:

    Kalın ses bölgesi :
    En kalın ses olan Mi'den bir oktav incesi Fa diyez notasına kadar olan bölgedir. Zengin, madeni, gizemli, karanlık ve dramatik sözcükleri ile tanımlanabilir. Bu ses bölgesine "Şalümo" (Chalumeau) bölgesi de denir. "Şalümo" klarnetin atası olan eski bir çalgının adıdır.
    Kötü sesler : Sol notasından üç yarım perde sonraki si bemol notasına kadar olan bölgedir, klarnetin en kötü sesleridir, zayıf, soluk hemde elde edilmesi biraz daha güçtür.
    Orta ses bölgesi :
    Si notasından ikinci ek çizgi Do notasına kadar olan ve klarnetin en güzel sesleridir. Bu bölgeye "klarino" (Clarino) ses bölgesi denir. En güzle ve en etkili klarnet soloları bu ses bölgesinde yazılmıştır. Bu sesler duru, parlak, ılık ve etkileyicidir.
    İnce ses bölgesi :
    İkinci ek çizgi Do'dan sonraki daha ince seslerdir. Gür çalındığında sert ve rahatsız edici fakat kısık sesle çalındığında ılık ve yumuşak, flüt ses rengine yakın bir tını özelliği gösterir.

    Teknik özellikleri
    Klarnet, çeviklik bakımından flüte çok yakındır. Her çeşit hızlı, parlak, gösterişli pasajlar, diziler, arpejler, grupetto ve benzeri figürler, tril ve [tremolo]]lar rahatlıkla çalınabilir. Genellikle tek dil kullanırlar. Çift dil ve üç dil çok zor olduğundan, özel durumlar olmadıkça kullanılmaz. Bir ses bölgesinden başka bir ses bölgesine geniş aralıklı atlamalar, klarnete özgü kolaylıklardan biridir. Ancak hızlı tekrarlanan sesleri çalmakta oldukça sınırlıdır. Klarnetin en önemli özelliklerinden biri de, gürlük kontrölü bakımından son derece yetenekli olmasıdır. Çok kısık sesle ve çok gür sesle çalabilir.


    Orkestradaki önemi
    Klarnete orkestrada hızlı, akıcı, parlak, gösterişli pasajlardan geniş duygusal ezgilere dek her türlü görev verilir. Duru ve parlak ses rengi ile birleşen etkili kreşendo ve dekreşendo yeteneği, klarnetin "Espressivo" solo pasajlarda sık sık görevlendirilmesine neden olur. Ses rengi diğer tahta üflemelilerle iyi kaynaşır. Başka çalgılardaki temaları katlamak, gerekirse arka plandaki armonileri sağlamak ve eşlik figürlerini seslendirmek klarnetin yapabileceği en önemli görevlerdir.


    Türk Klarnetçiler
    Ahmet Kuşgöz
    Alaattin Gözetlik
    Aykut Sütoğlu
    Ayşegül Kirmanoğlu
    Barbaros Erköse
    Bergamalı İsmail
    Burcu Börü
    Burcu Kamacı
    Bülent Altınbaş
    Cemal Gürhan Eteke
    Duygu Figen Varol
    Feza Çetin
    Hamdi Tokay
    Hande Sarıcı
    Hasan Gırnatacı
    Hasan Gizlenci
    Hüsnü Şenlendirici
    İsmail Oytun
    Kadir Ürün
    Klarnet-i İbrahim Efendi
    Mehmet Ayar
    Mustafa Çalar
    Mustafa Kandıralı
    Naci Göçmen
    Nazillili Varol
    Nuri Gün
    Öykü Karadağ
    Özlem Kolat
    Ruhi Günal
    Salih Orak
    Savaş Zurnacı
    Selahattin Kabacı
    Selim Kızılcıklar
    Selim Sesler
    Serkan Çağrı
    Serkan Turnacı
    Seyfettin Sığmaz
    Süleyman Şen
    Şükrü İnci
    Şükrü Kabacı
    Şükrü Tunar
    Tanju Erol
    Tevfik Okşar
    Turgay Özüfler
    Tülay Örser
    Yasemin Salman
    Volkan Karaman
    Yüksel Zurna
    Mustafa Özgül

    Caz Klarnetistler
    Don Byron
    Sakala Mahato
    Buddy DeFranco
    Eric Dolphy
    Pete Fountain
    Jimmy Giuffre
    Benny Goodman
    Edmond Hall
    Theo Jörgensmann
    John LaPorta
    Perry Robinson
    Tony Scott
    Artie Shaw ​
     

Bu Sayfayı Paylaş