Karadeniz Bölgesi'nin iklim, coğrafi ve kültürel özellikleri nelerdir?

'Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü' forumunda Kayıtsız Üye tarafından 29 Mart 2011 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    Karadeniz Bölgesi'nin iklim, coğrafi ve kültürel özellikleri nelerdir? konusu Karadeniz Bölgesi'nin iklim, coğrafi ve kültürel özellikleri nedir?

    Karadeniz Bölgesi



    Bölge adını komşu olduğu Karadeniz’den almıştır. Bölgenin tümü doğal, ekonomik ve beşeri özellikler bakımından benzer özellikler gösterir. Ancak yer şekilleri, iklim, tarım, yerleşme ve ekonomik etkinliklere bağlı olarak 3 bölüme ayrılmıştır. Bunlar Batı, Orta ve Doğu Karadeniz’dir.



    Yer şekilleri



    Dağlar : Batı Karadeniz’de birbirine paralel 3 sıra halinde uzanan dağlar, Orta Karadeniz’de kıyıdan uzaklaşıp, tek sıra halinde uzanır. Ortalama yükselti azalmıştır. Doğu Karadeniz’de ise dağlar iki sıra halinde uzanır. Bölgenin en yüksek dağları bu bölümdedir. Dağ sıraları arasında batı-doğu yönlü uzanan çöküntü ovaları ile Çoruh-Kelkit, Gökırmak ve Devres vadiler yer alır.



    Ovalar : Bölgenin en geniş kıyı ovaları Çarşamba ve Bafra delta ovalarıdır. İç kesimlerde Suluova, Taşova, Turhal, Merzifon, Tosya, Boyabat gibi çöküntü ovaları yer alır. Bu çöküntü ovaları Türkiye’nin en aktif deprem bölgeleridir.



    Akarsular ve Göller



    Akarsular : Yenice, Bartın, Kızılırmak, Yeşilırmak ve Çoruh bölgenin önemli akarsularıdır. Yatak eğimleri fazla, rejimleri düzensiz akarsulardır. Kar erimelerine bağlı olarak ilkbahar aylarında akım yüksektir.



    Göller : Bölgede buzul gölleri ve heyelan set gölleri fazladır. Özellikle Doğu Karadeniz Dağları’nda buzul etkisiyle oluşmuş buzul gölleri yaygındır. Sera (Uzungöl), Tortum, Borabay, Abant ve Yedigöller başlıca heyelan set gölleridir. Ayrıca bölgede çok sayıda baraj gölü bulunmaktadır.



    İklim



    Bölgenin kıyı şeridinde her mevsim yağışlı, yazları serin, kışları ılık geçen Karadeniz iklimi etkilidir. Bu iklimi etkileri Orta Karadeniz’de yer şekillerine bağlı olarak iç kesimlere kadar ulaşır. Batı ve Doğu Karadeniz’in iç kesimlerinde iklim karasallaşır, yağış miktarı azalır.



    Doğal Bitki Örtüsü



    İklim koşullarının orman yetişmesine uygun olduğu Karadeniz Bölgesi’nde özellikle denize dönük dağ yamaçlarında sık orman örtüsü görülür. Ormanlar deniz seviyesinden başlar ve 2200 metrelere kadar ulaşır.



    Nüfus ve Yerleşme



    Bölge, nüfus sayısı bakımından 3. sırada yer alır. Nüfusun büyük bölümü Doğu Karadeniz kıyıları , Orta Karadeniz’deki ovalar ve Batı Karadeniz’de Zonguldak Yöresi’nde toplanmıştır. Bölgede iklimin nemli olması ve tarımsal koşullar, kırsal nüfusun fazlalığına yol açmıştır. Arazinin engebeli olması, su kaynaklarının bolluğu dağınık yerleşmeyi yaygınlaştırmıştır. Konut tipi olarak ahşap evler yaygındır.



    İller



    Amasya, Artvin, Bartın, Bayburt, Bolu, Çorum, Giresun, Gümüşhane, Karabük, Kastamonu, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon, Zonguldak.



    Ekonomik Özellikler



    Tarım



    Bölge ikliminin nemli olması, kıyıda yaz mevsiminin yağışlı geçmesi, buğday arpa gibi tahıl tarımını engellemiştir. Bol neme gereksinim duyan tarım ürünlerini yaygınlaştırmıştır. Tarım arazileri parçalı ve dar olup, genellikle eğimli arazilerdir. Bu durum tarımda makine kullanımını engellemiştir. Doğu Karadeniz kıyılarında bahçe tarımı yaygındır.



    Tarım Ürünleri



    Mısır : Kıyı kesiminde buğdayın yerini almıştır. Halkın temel besin maddesidir. Bölge mısır üretiminde 1. sırada yer alır. Ancak üretilen mısırın tümü bölge içinde tüketildiğinden ticari değeri yoktur.



    Tütün : Karadeniz Bölgesi, üretimde Ege Bölgesi’nden sonra 2. sırada yer alır. Bafra Ovası (Samsun) en yoğun ekim yapılan alandır. Ayrıca Tokat, Amasya, Düzce Ovası (Bolu) ve Rize Yöresi’nde yetiştirilir.



    Fındık : Kış ılıklığına gereksinim duyan fındık Karadeniz iklimine en uyumlu üründür. Türkiye üretiminin %84’ü Karadeniz Bölgesi tarafından karşılanır. Bütün Karadeniz kıyılarında, yer yer iç kesimlerde yetişmesine karşın, en yoğun olarak Ordu ve Giresun’da üretilir.



    Çay : Muson iklimine uyumlu bir tarım ürünüdür. Bol nem ve kış ılıklığına gereksinim duyar. Trabzon – Rize arasında Doğu Karadeniz kıyılarında, denize dönük yamaçlarda yetiştirilir. Ülke üretiminin tamamını Karadeniz Bölgesi karşılar.



    Pirinç : Bol suya gereksinim duyar. Akarsu vadi tabanlarında ekimi yapılır. Tosya, Boyabat, Çarşamba ovaları başlıca ekim alanlarıdır.



    Şekerpancarı : Bol yağışlı olan Doğu Karadeniz kıyıları dışında tüm bölgede yetişme koşulları vardır. Ekim alanları Kastamonu, Çorum, Tokat, Amasya illerinde geniştir.



    Keten-kenevir : Nemli iklim bitkisi olan keten Batı Karadeniz Bölümü’nde Kastamonu ve Sinop’ta yetiştirilir. Kenevir ise uyuşturucu özelliği nedeniyle devlet kontrolünde üretilir.



    Meyve : Amasya’da elma, Kastamonu’da erik, Rize’de turunçgiller, Orta Karadeniz’de üzüm, Batı Karadeniz’de kestane tarımı yaygındır.



    Hayvancılık



    Gür otlaklar ve nemli iklimi büyükbaş hayvancılığı yaygınlaştırmıştır

    Batı ve Orta Karadeniz iç kesimlerinde tiftik keçisi yetiştirilir.

    Balıkçılık önemli geçim kaynağıdır.

    Bolu Yöre’sinde arıcılık ve kümes hayvancılığı yaygındır.



    Ormancılık



    Ormanların geniş yer kaplaması, ormancılığı önemli bir geçim kaynağına dönüştürmüştür. Batı ve Doğu Karadeniz’de kereste, tomruk, parke ve kağıt fabrikaları bulunur.



    Madenler ve Enerji Kaynakları



    Madenler : Doğu Karadeniz’de Artvin ve Murgul (Göktaş), Batı Karadeniz’de, Kastamonu – Küre’de bakır çıkartılır. Bölgede çıkarılan bakır, Samsun bakır fabrikasında işlenir.



    Enerji Kaynakları : Zonguldak havzasında taşkömürü çıkartılır. Türkiye üretiminin tamamını burası karşılar. Demir-çelik endüstrisinde enerji kaynağı olarak kullanılır. Taşkömürü tozundan Çatalağzı termik santralinde elektrik üretilir. Bolu, Çorum, Amasya ve Havza’da linyit yatakları işletilmektedir.



    Enerji Üretim Tesisleri : Kızılırmak üzerinde Altınkaya, Yeşilırmak üzerinde Almus, Hasan ve Suat Uğurlu hidroelektrik santralleri kuruludur. Hopa’da petrolle çalışan termik santral yer alır.



    Endüstri



    Başlıca endüstri tesisleri şunlardır :



    UYARI : Endüstri Batı Karadeniz Bölümü’nde gelişmiştir. Zonguldak Havzası Türkiye’nin ağır sanayi bölgesidir.



    Şeker : Kastamonu, Turhal (Tokat), Suluova (Amasya), Çorum, Çarşamba (Samsun)



    Çay : Rize ve çevresi



    Demir – çelik : Ereğli (Zonguldak) ve Karabük



    Kağıt : Çaycuma (Zonguldak), Taşköprü (Zonguldak), Aksu (Giresun)



    Kereste : Bolu, Düzce, Bartın, Ayancık



    Ulaşım



    Yer şekilleri nedeniyle Orta Karadeniz Bölümü dışında bölgede ulaşım zordur. Samsun ve Zonguldak dışında demiryolu ile ard bölgesine bağlı olan liman yoktur. Samsun ve Trabzon bölgenin gelişmiş liman kentleridir. Trabzon Limanı, Zigana ve Kop geçitleri ile bölge içine ve oradan da komşu ülkelere bağlanmıştır.



    Turizm



    Bölgede gerek tarihi kalıntılar gerekse doğal güzellikler turizm için önemli potansiyel oluşturmaktadır. Bölge iklimi deniz turizminin gelişmesini engellemiştir. Batı Karadeniz’de Amasya ve Sinop’ta deniz turizmi gelişmeye başlamıştır. Özellikle Kaçkar Dağları’ndaki buzul gölleri, değişik bitki türleri bölgenin deniz turizmindeki açığını kapatacak derecede ilgi görmektedir. Bolu Aladağlar ve Abant çevresi kış sporlarının yapıldığı önemli merkezlerdir.



    Bölgenin Ülke Ekonomisindeki Yeri



    Karadeniz Bölgesi ekonomik gelişmişlik açısından 5. sırada yer alır. Aşağıda bölge ekonomisinde önemli yer tutan ürün ve ekonomik faaliyet türlerinin listesi verilmiştir.

    Çay

    Fındık

    Kenevir

    Pirinç

    Mısır

    Tütün

    Deniz ürünleri

    Taşkömürü

    Bakır

    Karadeniz Bölgesinin Genel Özellikleri:
    1. Yüzey şekilleri çok dağınıktır. Ovalık alanları azdır.
    2. Dağlar kıyıya paralel olarak uzanır ve bunun sonucunda falezler (yalıyarlar) görülür. Kıta sahanlığı dardır.
    3. Orman bakımından en zengin bölgedir.(%25)
    4. En fazla yağış alan bölgemizdir.(Doğu Karadeniz ve Rize)
    5. Yağışlara bağlı olarak en fazla kimyasal çözülmenin görüldüğü bölgedir.
    6. Çay, fındık, mısır, keten-kenevir üretiminde birinci sıradadır.
    7. Balıkçılığımızın %80’i bu bölgede yapılır.
    8. Doğu Karadeniz kıyı kesiminde dağınık yerleşme yaygındır.
    9. En fazla göç veren bölgedir.
    10. Taşkömürü ve bakır üretiminde birinci sıradadır.
    11. Tek doğal limanı Sinop’tur.
    12. Akarsu rejiminin nispeten düzenli olduğu tek bölgedir.
    13. Bölgede Çarşamba ve Bafra delta ovaları vardır.
    14. Nem miktarı en fazla olan bölgedir. Bu yüzden yıllık sıcaklık farkı en az olan bölgedir.
    15. Yıllık ortalama sıcaklık 14-15 °C’dir. En sıcak ay ortalaması 22-23°C’dir. En soğuk ay ortalaması ise 5-6 °C’dir.
    Yaptığımız araştırmalar sonucu Karadeniz Bölgesine ait bazı kültürel özellikler şöyledir;
    Şivesi
    Yemekleri
    Çocuk oyunları
    Karadeniz Bölgesine ait bazı yerel şive(ağız) örnekleri;
    A
    Abrul: Nisan
    Accuk: Azıcık
    Ahaca: İşte burada
    Alamuk: Yağmurdan sonra güneşin bulutların arasından tesirli bir şekilde vurması
    Anlak: Meydan
    Azuk: Yiyecek

    B
    Bacca: bahçaBahçe, fındık bahçesi
    Bayak: Az önce, demin
    Bece: Bu gece
    Bezene: Bezelye
    Bıldır: Geçen sene
    Bibi: Büyük hala
    Böğün: Bugün
    Bulaşuk: İspiyoncu

    C
    Cıbıldak: Çıplak
    Cıdık: Tuzak
    Cıftır: gibiÇok hızlı bir şekilde
    Cılga: İnce su yolu
    Cımbış: Komik, şaka

    Ç
    Çakır Gözlü1) Renkli gözlü 2) Ela gözlü
    Çileklik Çalı çileği. Yaprağından çorba yapılır
    Çömen:Otluk
    Çöten: Darı anbarı
    Çömez:Ufak çocuk
    Çükelik,Çükelük: Çökelek
    Çürük Ayı: Temmuz ayı. Ağustos ve Temmuz çürüklük ayları olarak bilinir.

    D
    Da: Anlamı güçlendiren ek
    Dadduk: Sevimli, tatlı
    Değermen: Değirmen
    Depebızdık: Takla
    Düşün: Mola, ara

    E
    Ebeguşağa: Gökkuşağı
    Elguvan: Mor renkli bir çiçek, ergüvan
    Encamı: Topu topu
    Ey: Bir seslenme edası
    Ey vermek: Seslenmek, çağıran kişiye cevap vermek
    Eyhe: Sana göre hava hoş
    Eylenmek: Oyalanmak

    F
    Fene: Çok
    Fer: Derman, hal, kuvvet
    Fırfıkıç: Ağzına kadar dolu
    Fırtana: Fırtına

    G
    Gaccuk: Kadar
    Galemlik: Bacanın üstüne, kuşların yuva yaptığı bölüm, bir nevi baca kapağı
    Gelçek: Merdiven
    Guytak: Çukur, kuytu
    Güman: Umut
    Güni: Güney
    Güzine: Bir tür soba


    Ğ
    Ğeçi, Geçi: Pis kötü şey, kötü insan, domuz

    H
    Ha: Anlamda kesinliği artıran bir nevi önek
    Haböle,Haşöle Haole: Böyle, şöyle, öyle
    Haccak: Güzel
    Haçan: 1) Madem 2) Ne zaman
    Haçan ki: Ne zaman ki
    Halik: Küçük taş
    Halpıtmak: Yoğurt yemek
    Happak: Sade yoğurt
    Henki: Yaşlı, ihtiyar
    Henkimek: İhtiyarlamak
    Heysin: Hasan adının yöresel söylenişi

    I
    ImıkIlık: ne sıcak ne de soğuk

    İ
    İçlik: Gömlek
    İleki gün,Lekigün: Önceki gün

    K
    Katuk: Ayran
    Kemçük: Biçimsiz, çukurca
    Kiraz Ayı: Haziran ayı

    L
    Löç: Çok ıslak, suya doymuş
    Lülemek: Bir şeyin ucunu yontmak

    M
    Mabeyin: Oda
    Mandalin: Mandalina
    Mundar: Pis
    Mühkem: Sağlam

    N
    Nene: Nine, babaanne ve anneanne

    O
    Oslama: Boşuna
    Oyrak: Çukur arazi

    Ö
    Öğürsemek,Örsemek: İneğin boğa istemesi

    P
    Paçka: Küçük ev, serentiye benzer yapı
    Palak: Ayı yavrusu
    Palan: İnce minder

    R
    Rafan gitmek: Çok hızlı ilerlemek

    S
    Sağrak: Yağ saklama kabı
    Sahan: Bakır kap, tabak
    imelek: Uyuşuk
    Süflü: Pasaklı

    Ş
    Şavgu: Şevki adının yöresel söylenişi
    Şişek: Genç erkek koyun

    T
    Ta:Daha
    Tırmıt: Mantar
    Tili: Yemek seçen
    Tüğüm: Düğüm

    U
    Ula: Bir hayret ve sesleniş nidası
    Uşak: Erkek evlat
    Uy: bir hayret nidası

    Ü
    Üzüm Ayı: Ekim Ayı

    V
    Vire: Daima, devamlı

    Y
    Yal: İnek yemeği
    Yane: Ne sandın?
    Yarmaça: Yarılmış odun
    Yayuk1) Ayran 2): İçinde bu ayranın yapıldığı tahtadan ve uzunca eşya
    Yesir: Ebelemece türü bir oyun

    Z
    Karadeniz Bölgesine ait bazı yerel yemek örnekleri;


    • BAKLA ÇORBASI (Gerede)
    • Karalahana Çorbası (Ordu)
    • Fasulye Kavurması (Giresun)
    • HAMSİ BÖREĞİ (Giresun)
    • CEVİZLİ TAVUK (SAMSUN)
    • PANCAR YAPRAĞI ÇORBASI (GİRESUN)
    • GELİN TIRNAĞI (SAFRANBOLU)
    • GENDİME ÇORBASI (GÜMÜŞHANE)
    • BEYAZ BAKLAVA (Zonguldak)
    • TOYGA ÇORBASI (AMASYA)
    • TOKAT DOLMASI
    • Kızarmış Hamsi Buğulama (Karadeniz)
    • ETLİ EKMEK (Kastamonu)
    • FINDIK KÖFTESİ (GİRESUN)
    • Laz Helvası
    • Ayvalı Et (Gümüşhane)
    • MISIR PASTASI (SİNOP)
    • Kuymak (Mıhlama) Trabzon
    • Uğut (Bolu)
    • Siron (Gümüşhane)
    • Laz Böreği
    • Mengen Pilavı (Bolu)
    • Kıymalı Karalahana (Samsun)
    • Kağıtta Hamsı (Samsun)
    • Peynirli Ve Cevizli Mantı (Samsun)
    • Yanıç (Samsun)
    • Böbrek Kavurma (Samsun)
    • Mısır Çorbası (Samsun)
    Karadeniz Bölgesine ait bazı yerel oyun örnekleri;
    ARALI EMEN
    En az beş kişilik iki takımla oynanır.Takımların oluşumu ve emenin kim
    tarafından korunacağı tekerlemelerle belirlenir.Emen meydan ortasına konulmuş
    bir taştır.Birinci takının görevi rakip takım oyuncularının emene dokunmasını
    engellemektir.İkinci takımın görevi ise emene dokunarak ele geçirmeye
    çalışmaktır.Birinci takım emen taşının etrafını çevreleyerek rakip takımın taşa
    dokunmasını engellemeye çalışır.Bu sırada ikinci takım oyuncuları meydana
    yayılarak emeni koruyan oyuncuları rahatsız etmeye başlarlar.Bu mücadele
    esnasında ikinci takım oyuncularından emene dokunmaya çalışanlardan yakalananlar
    oyun dışı kalırlar.Eğer ikinci takım oyuncuları birinci takım oyuncularından
    birisiyle emen arasından yakalanmadan geçerse birinci takımın bu oyuncusu da
    oyun dışı kalır.Bu yarışma emen ele geçirilinceye ya da ikinci takım
    oyuncularının tamamı oyun dışı kalıncaya kadar devam eder.
    BABADİK
    İki grup arasında oynanan oyunun malzemeleri bir top ve
    yedi adet yassı taştan ibarettir. Yassı taşlar üst üste dizilir. Amaç altı yedi
    metre uzaktan topu yuvarlayarak taşları yıkmaktır. Atış yapılıp, taşların
    yıkılmasıyla oyun başlar. Top karşı takımdadır, atışı yapan grup yıktıkları
    taşları tekrar üst üste dizmeye çalışırken, diğer grup ellerindeki topu elden
    ele geçirerek onları vurmaya çalışır. Topla vurulan oyun dışı kalır. Eğer
    vurulmaya çalışılan kişi, atılan topu yakalayabilirse, topu rakiplerinin
    alamayacağı bir yere fırlatarak takımına zaman kazandırmış olur. Onlar taşları
    bu sırada üst üste dizmeye çalışırlar. Her ne kadar kulağa kolay işmiş gibi
    gelse de üst üste yedi taşı yıkmadan koymak çetin iştir. Tüm taşları dizerlerse,
    oyunu kazanırlar, eğer gruptaki oyuncuların hepsi taşları dizemeden rakipleri
    tarafından vurulursa kaybederler.
    BALIK BATTI OYUNU
    Televizyonun yaygınlaşmasından önce akşam
    misafirliklerinde kadınlı erkekli gruplar tarafından oynanan bir oyundur. Grup
    halka olur, bağdaş kurup oturur, herkes ellerini bacaklarının altına sokar. Bir
    kişi ise halkanın ortasında oturur. Halkada oturanlar ellerindeki kıvrılmış bir
    mendili birbirlerine ebeye yakalanmadan verirler. Ebe ise mendilin kimde
    olduğunu anlamaya çalışır. Herkes ebe baktığında sanki mendil kendisindeymiş
    gibi paniğe kapılmış görünmeye çalışarak ebeyi yanıltır, bu esnada mendil elden
    ele dolaşır. Arada bir mendille ebeye vurulup tekrar saklanır. Ebe mendili kimin
    elinde yakalarsa yeni ebe o olur.
    ELİM SENDE
    Çocuklar bir tekerleme söyleyerek aralarında bir ebe
    seçtikten sonra ebeden kaçarlar. Ebe ise onlara eli ile dokunmaya çalışır. Ebe
    kime dokunursa bu defa o çocuk ebe olur."Elim Sen de Elim Sende Sabaha Kel Kalk Sen de"[/FONT]
     
    En son bir moderatör tarafından düzenlenmiş: 18 Nisan 2015
  2. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Karadeniz Bölgesi



    Bölge adını komşu olduğu Karadeniz’den almıştır. Bölgenin tümü doğal, ekonomik ve beşeri özellikler bakımından benzer özellikler gösterir. Ancak yer şekilleri, iklim, tarım, yerleşme ve ekonomik etkinliklere bağlı olarak 3 bölüme ayrılmıştır. Bunlar Batı, Orta ve Doğu Karadeniz’dir.



    Yer şekilleri



    Dağlar : Batı Karadeniz’de birbirine paralel 3 sıra halinde uzanan dağlar, Orta Karadeniz’de kıyıdan uzaklaşıp, tek sıra halinde uzanır. Ortalama yükselti azalmıştır. Doğu Karadeniz’de ise dağlar iki sıra halinde uzanır. Bölgenin en yüksek dağları bu bölümdedir. Dağ sıraları arasında batı-doğu yönlü uzanan çöküntü ovaları ile Çoruh-Kelkit, Gökırmak ve Devres vadiler yer alır.



    Ovalar : Bölgenin en geniş kıyı ovaları Çarşamba ve Bafra delta ovalarıdır. İç kesimlerde Suluova, Taşova, Turhal, Merzifon, Tosya, Boyabat gibi çöküntü ovaları yer alır. Bu çöküntü ovaları Türkiye’nin en aktif deprem bölgeleridir.



    Akarsular ve Göller



    Akarsular : Yenice, Bartın, Kızılırmak, Yeşilırmak ve Çoruh bölgenin önemli akarsularıdır. Yatak eğimleri fazla, rejimleri düzensiz akarsulardır. Kar erimelerine bağlı olarak ilkbahar aylarında akım yüksektir.



    Göller : Bölgede buzul gölleri ve heyelan set gölleri fazladır. Özellikle Doğu Karadeniz Dağları’nda buzul etkisiyle oluşmuş buzul gölleri yaygındır. Sera (Uzungöl), Tortum, Borabay, Abant ve Yedigöller başlıca heyelan set gölleridir. Ayrıca bölgede çok sayıda baraj gölü bulunmaktadır.



    İklim



    Bölgenin kıyı şeridinde her mevsim yağışlı, yazları serin, kışları ılık geçen Karadeniz iklimi etkilidir. Bu iklimi etkileri Orta Karadeniz’de yer şekillerine bağlı olarak iç kesimlere kadar ulaşır. Batı ve Doğu Karadeniz’in iç kesimlerinde iklim karasallaşır, yağış miktarı azalır.



    Doğal Bitki Örtüsü



    İklim koşullarının orman yetişmesine uygun olduğu Karadeniz Bölgesi’nde özellikle denize dönük dağ yamaçlarında sık orman örtüsü görülür. Ormanlar deniz seviyesinden başlar ve 2200 metrelere kadar ulaşır.



    Nüfus ve Yerleşme



    Bölge, nüfus sayısı bakımından 3. sırada yer alır. Nüfusun büyük bölümü Doğu Karadeniz kıyıları , Orta Karadeniz’deki ovalar ve Batı Karadeniz’de Zonguldak Yöresi’nde toplanmıştır. Bölgede iklimin nemli olması ve tarımsal koşullar, kırsal nüfusun fazlalığına yol açmıştır. Arazinin engebeli olması, su kaynaklarının bolluğu dağınık yerleşmeyi yaygınlaştırmıştır. Konut tipi olarak ahşap evler yaygındır.



    İller



    Amasya, Artvin, Bartın, Bayburt, Bolu, Çorum, Giresun, Gümüşhane, Karabük, Kastamonu, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon, Zonguldak.



    Ekonomik Özellikler



    Tarım



    Bölge ikliminin nemli olması, kıyıda yaz mevsiminin yağışlı geçmesi, buğday arpa gibi tahıl tarımını engellemiştir. Bol neme gereksinim duyan tarım ürünlerini yaygınlaştırmıştır. Tarım arazileri parçalı ve dar olup, genellikle eğimli arazilerdir. Bu durum tarımda makine kullanımını engellemiştir. Doğu Karadeniz kıyılarında bahçe tarımı yaygındır.



    Tarım Ürünleri



    Mısır : Kıyı kesiminde buğdayın yerini almıştır. Halkın temel besin maddesidir. Bölge mısır üretiminde 1. sırada yer alır. Ancak üretilen mısırın tümü bölge içinde tüketildiğinden ticari değeri yoktur.



    Tütün : Karadeniz Bölgesi, üretimde Ege Bölgesi’nden sonra 2. sırada yer alır. Bafra Ovası (Samsun) en yoğun ekim yapılan alandır. Ayrıca Tokat, Amasya, Düzce Ovası (Bolu) ve Rize Yöresi’nde yetiştirilir.



    Fındık : Kış ılıklığına gereksinim duyan fındık Karadeniz iklimine en uyumlu üründür. Türkiye üretiminin %84’ü Karadeniz Bölgesi tarafından karşılanır. Bütün Karadeniz kıyılarında, yer yer iç kesimlerde yetişmesine karşın, en yoğun olarak Ordu ve Giresun’da üretilir.



    Çay : Muson iklimine uyumlu bir tarım ürünüdür. Bol nem ve kış ılıklığına gereksinim duyar. Trabzon – Rize arasında Doğu Karadeniz kıyılarında, denize dönük yamaçlarda yetiştirilir. Ülke üretiminin tamamını Karadeniz Bölgesi karşılar.



    Pirinç : Bol suya gereksinim duyar. Akarsu vadi tabanlarında ekimi yapılır. Tosya, Boyabat, Çarşamba ovaları başlıca ekim alanlarıdır.



    Şekerpancarı : Bol yağışlı olan Doğu Karadeniz kıyıları dışında tüm bölgede yetişme koşulları vardır. Ekim alanları Kastamonu, Çorum, Tokat, Amasya illerinde geniştir.



    Keten-kenevir : Nemli iklim bitkisi olan keten Batı Karadeniz Bölümü’nde Kastamonu ve Sinop’ta yetiştirilir. Kenevir ise uyuşturucu özelliği nedeniyle devlet kontrolünde üretilir.



    Meyve : Amasya’da elma, Kastamonu’da erik, Rize’de turunçgiller, Orta Karadeniz’de üzüm, Batı Karadeniz’de kestane tarımı yaygındır.



    Hayvancılık



    Gür otlaklar ve nemli iklimi büyükbaş hayvancılığı yaygınlaştırmıştır

    Batı ve Orta Karadeniz iç kesimlerinde tiftik keçisi yetiştirilir.

    Balıkçılık önemli geçim kaynağıdır.

    Bolu Yöre’sinde arıcılık ve kümes hayvancılığı yaygındır.



    Ormancılık



    Ormanların geniş yer kaplaması, ormancılığı önemli bir geçim kaynağına dönüştürmüştür. Batı ve Doğu Karadeniz’de kereste, tomruk, parke ve kağıt fabrikaları bulunur.



    Madenler ve Enerji Kaynakları



    Madenler : Doğu Karadeniz’de Artvin ve Murgul (Göktaş), Batı Karadeniz’de, Kastamonu – Küre’de bakır çıkartılır. Bölgede çıkarılan bakır, Samsun bakır fabrikasında işlenir.



    Enerji Kaynakları : Zonguldak havzasında taşkömürü çıkartılır. Türkiye üretiminin tamamını burası karşılar. Demir-çelik endüstrisinde enerji kaynağı olarak kullanılır. Taşkömürü tozundan Çatalağzı termik santralinde elektrik üretilir. Bolu, Çorum, Amasya ve Havza’da linyit yatakları işletilmektedir.



    Enerji Üretim Tesisleri : Kızılırmak üzerinde Altınkaya, Yeşilırmak üzerinde Almus, Hasan ve Suat Uğurlu hidroelektrik santralleri kuruludur. Hopa’da petrolle çalışan termik santral yer alır.



    Endüstri



    Başlıca endüstri tesisleri şunlardır :



    UYARI : Endüstri Batı Karadeniz Bölümü’nde gelişmiştir. Zonguldak Havzası Türkiye’nin ağır sanayi bölgesidir.



    Şeker : Kastamonu, Turhal (Tokat), Suluova (Amasya), Çorum, Çarşamba (Samsun)



    Çay : Rize ve çevresi



    Demir – çelik : Ereğli (Zonguldak) ve Karabük



    Kağıt : Çaycuma (Zonguldak), Taşköprü (Zonguldak), Aksu (Giresun)



    Kereste : Bolu, Düzce, Bartın, Ayancık



    Ulaşım



    Yer şekilleri nedeniyle Orta Karadeniz Bölümü dışında bölgede ulaşım zordur. Samsun ve Zonguldak dışında demiryolu ile ard bölgesine bağlı olan liman yoktur. Samsun ve Trabzon bölgenin gelişmiş liman kentleridir. Trabzon Limanı, Zigana ve Kop geçitleri ile bölge içine ve oradan da komşu ülkelere bağlanmıştır.



    Turizm



    Bölgede gerek tarihi kalıntılar gerekse doğal güzellikler turizm için önemli potansiyel oluşturmaktadır. Bölge iklimi deniz turizminin gelişmesini engellemiştir. Batı Karadeniz’de Amasya ve Sinop’ta deniz turizmi gelişmeye başlamıştır. Özellikle Kaçkar Dağları’ndaki buzul gölleri, değişik bitki türleri bölgenin deniz turizmindeki açığını kapatacak derecede ilgi görmektedir. Bolu Aladağlar ve Abant çevresi kış sporlarının yapıldığı önemli merkezlerdir.



    Bölgenin Ülke Ekonomisindeki Yeri



    Karadeniz Bölgesi ekonomik gelişmişlik açısından 5. sırada yer alır. Aşağıda bölge ekonomisinde önemli yer tutan ürün ve ekonomik faaliyet türlerinin listesi verilmiştir.

    Çay

    Fındık

    Kenevir

    Pirinç

    Mısır

    Tütün

    Deniz ürünleri

    Taşkömürü

    Bakır

    Karadeniz Bölgesinin Genel Özellikleri:
    1. Yüzey şekilleri çok dağınıktır. Ovalık alanları azdır.
    2. Dağlar kıyıya paralel olarak uzanır ve bunun sonucunda falezler (yalıyarlar) görülür. Kıta sahanlığı dardır.
    3. Orman bakımından en zengin bölgedir.(%25)
    4. En fazla yağış alan bölgemizdir.(Doğu Karadeniz ve Rize)
    5. Yağışlara bağlı olarak en fazla kimyasal çözülmenin görüldüğü bölgedir.
    6. Çay, fındık, mısır, keten-kenevir üretiminde birinci sıradadır.
    7. Balıkçılığımızın %80’i bu bölgede yapılır.
    8. Doğu Karadeniz kıyı kesiminde dağınık yerleşme yaygındır.
    9. En fazla göç veren bölgedir.
    10. Taşkömürü ve bakır üretiminde birinci sıradadır.
    11. Tek doğal limanı Sinop’tur.
    12. Akarsu rejiminin nispeten düzenli olduğu tek bölgedir.
    13. Bölgede Çarşamba ve Bafra delta ovaları vardır.
    14. Nem miktarı en fazla olan bölgedir. Bu yüzden yıllık sıcaklık farkı en az olan bölgedir.
    15. Yıllık ortalama sıcaklık 14-15 °C’dir. En sıcak ay ortalaması 22-23°C’dir. En soğuk ay ortalaması ise 5-6 °C’dir.
    Yaptığımız araştırmalar sonucu Karadeniz Bölgesine ait bazı kültürel özellikler şöyledir;
    Şivesi
    Yemekleri
    Çocuk oyunları

    Karadeniz Bölgesine ait bazı yerel şive(ağız) örnekleri;
    A
    Abrul: Nisan
    Accuk: Azıcık
    Ahaca: İşte burada
    Alamuk: Yağmurdan sonra güneşin bulutların arasından tesirli bir şekilde vurması
    Anlak: Meydan
    Azuk: Yiyecek


    B
    Bacca: bahçaBahçe, fındık bahçesi
    Bayak: Az önce, demin
    Bece: Bu gece
    Bezene: Bezelye
    Bıldır: Geçen sene
    Bibi: Büyük hala
    Böğün: Bugün
    Bulaşuk: İspiyoncu


    C
    Cıbıldak: Çıplak
    Cıdık: Tuzak
    Cıftır: gibiÇok hızlı bir şekilde
    Cılga: İnce su yolu
    Cımbış: Komik, şaka


    Ç
    Çakır Gözlü1) Renkli gözlü 2) Ela gözlü
    Çileklik Çalı çileği. Yaprağından çorba yapılır
    Çömen:Otluk
    Çöten: Darı anbarı
    Çömez:Ufak çocuk
    Çükelik,Çükelük: Çökelek
    Çürük Ayı: Temmuz ayı. Ağustos ve Temmuz çürüklük ayları olarak bilinir.


    D
    Da: Anlamı güçlendiren ek
    Dadduk: Sevimli, tatlı
    Değermen: Değirmen
    Depebızdık: Takla
    Düşün: Mola, ara


    E
    Ebeguşağa: Gökkuşağı
    Elguvan: Mor renkli bir çiçek, ergüvan
    Encamı: Topu topu
    Ey: Bir seslenme edası
    Ey vermek: Seslenmek, çağıran kişiye cevap vermek
    Eyhe: Sana göre hava hoş
    Eylenmek: Oyalanmak


    F
    Fene: Çok
    Fer: Derman, hal, kuvvet
    Fırfıkıç: Ağzına kadar dolu
    Fırtana: Fırtına


    G
    Gaccuk: Kadar
    Galemlik: Bacanın üstüne, kuşların yuva yaptığı bölüm, bir nevi baca kapağı
    Gelçek: Merdiven
    Guytak: Çukur, kuytu
    Güman: Umut
    Güni: Güney
    Güzine: Bir tür soba



    Ğ
    Ğeçi, Geçi: Pis kötü şey, kötü insan, domuz


    H
    Ha: Anlamda kesinliği artıran bir nevi önek
    Haböle,Haşöle Haole: Böyle, şöyle, öyle
    Haccak: Güzel
    Haçan: 1) Madem 2) Ne zaman
    Haçan ki: Ne zaman ki
    Halik: Küçük taş
    Halpıtmak: Yoğurt yemek
    Happak: Sade yoğurt
    Henki: Yaşlı, ihtiyar
    Henkimek: İhtiyarlamak
    Heysin: Hasan adının yöresel söylenişi


    I
    ImıkIlık: ne sıcak ne de soğuk


    İ
    İçlik: Gömlek
    İleki gün,Lekigün: Önceki gün


    K
    Katuk: Ayran
    Kemçük: Biçimsiz, çukurca
    Kiraz Ayı: Haziran ayı


    L
    Löç: Çok ıslak, suya doymuş
    Lülemek: Bir şeyin ucunu yontmak


    M
    Mabeyin: Oda
    Mandalin: Mandalina
    Mundar: Pis
    Mühkem: Sağlam


    N
    Nene: Nine, babaanne ve anneanne


    O
    Oslama: Boşuna
    Oyrak: Çukur arazi


    Ö
    Öğürsemek,Örsemek: İneğin boğa istemesi


    P
    Paçka: Küçük ev, serentiye benzer yapı
    Palak: Ayı yavrusu
    Palan: İnce minder


    R
    Rafan gitmek: Çok hızlı ilerlemek


    S
    Sağrak: Yağ saklama kabı
    Sahan: Bakır kap, tabak
    imelek: Uyuşuk
    Süflü: Pasaklı


    Ş
    Şavgu: Şevki adının yöresel söylenişi
    Şişek: Genç erkek koyun


    T

    Ta:Daha
    Tırmıt: Mantar
    Tili: Yemek seçen
    Tüğüm: Düğüm


    U
    Ula: Bir hayret ve sesleniş nidası
    Uşak: Erkek evlat
    Uy: bir hayret nidası


    Ü
    Üzüm Ayı: Ekim Ayı


    V
    Vire: Daima, devamlı


    Y
    Yal: İnek yemeği
    Yane: Ne sandın?
    Yarmaça: Yarılmış odun
    Yayuk1) Ayran 2): İçinde bu ayranın yapıldığı tahtadan ve uzunca eşya
    Yesir: Ebelemece türü bir oyun


    Z
    Karadeniz Bölgesine ait bazı yerel yemek örnekleri;


    • BAKLA ÇORBASI (Gerede)
    • Karalahana Çorbası (Ordu)
    • Fasulye Kavurması (Giresun)
    • HAMSİ BÖREĞİ (Giresun)
    • CEVİZLİ TAVUK (SAMSUN)
    • PANCAR YAPRAĞI ÇORBASI (GİRESUN)
    • GELİN TIRNAĞI (SAFRANBOLU)
    • GENDİME ÇORBASI (GÜMÜŞHANE)
    • BEYAZ BAKLAVA (Zonguldak)
    • TOYGA ÇORBASI (AMASYA)
    • TOKAT DOLMASI
    • Kızarmış Hamsi Buğulama (Karadeniz)
    • ETLİ EKMEK (Kastamonu)
    • FINDIK KÖFTESİ (GİRESUN)
    • Laz Helvası
    • Ayvalı Et (Gümüşhane)
    • MISIR PASTASI (SİNOP)
    • Kuymak (Mıhlama) Trabzon
    • Uğut (Bolu)
    • Siron (Gümüşhane)
    • Laz Böreği
    • Mengen Pilavı (Bolu)
    • Kıymalı Karalahana (Samsun)
    • Kağıtta Hamsı (Samsun)
    • Peynirli Ve Cevizli Mantı (Samsun)
    • Yanıç (Samsun)
    • Böbrek Kavurma (Samsun)
    • Mısır Çorbası (Samsun)
    Karadeniz Bölgesine ait bazı yerel oyun örnekleri;
    ARALI EMEN
    En az beş kişilik iki takımla oynanır.Takımların oluşumu ve emenin kim
    tarafından korunacağı tekerlemelerle belirlenir.Emen meydan ortasına konulmuş
    bir taştır.Birinci takının görevi rakip takım oyuncularının emene dokunmasını
    engellemektir.İkinci takımın görevi ise emene dokunarak ele geçirmeye
    çalışmaktır.Birinci takım emen taşının etrafını çevreleyerek rakip takımın taşa
    dokunmasını engellemeye çalışır.Bu sırada ikinci takım oyuncuları meydana
    yayılarak emeni koruyan oyuncuları rahatsız etmeye başlarlar.Bu mücadele
    esnasında ikinci takım oyuncularından emene dokunmaya çalışanlardan yakalananlar
    oyun dışı kalırlar.Eğer ikinci takım oyuncuları birinci takım oyuncularından
    birisiyle emen arasından yakalanmadan geçerse birinci takımın bu oyuncusu da
    oyun dışı kalır.Bu yarışma emen ele geçirilinceye ya da ikinci takım
    oyuncularının tamamı oyun dışı kalıncaya kadar devam eder.
    BABADİK
    İki grup arasında oynanan oyunun malzemeleri bir top ve
    yedi adet yassı taştan ibarettir. Yassı taşlar üst üste dizilir. Amaç altı yedi
    metre uzaktan topu yuvarlayarak taşları yıkmaktır. Atış yapılıp, taşların
    yıkılmasıyla oyun başlar. Top karşı takımdadır, atışı yapan grup yıktıkları
    taşları tekrar üst üste dizmeye çalışırken, diğer grup ellerindeki topu elden
    ele geçirerek onları vurmaya çalışır. Topla vurulan oyun dışı kalır. Eğer
    vurulmaya çalışılan kişi, atılan topu yakalayabilirse, topu rakiplerinin
    alamayacağı bir yere fırlatarak takımına zaman kazandırmış olur. Onlar taşları
    bu sırada üst üste dizmeye çalışırlar. Her ne kadar kulağa kolay işmiş gibi
    gelse de üst üste yedi taşı yıkmadan koymak çetin iştir. Tüm taşları dizerlerse,
    oyunu kazanırlar, eğer gruptaki oyuncuların hepsi taşları dizemeden rakipleri
    tarafından vurulursa kaybederler.
    BALIK BATTI OYUNU
    Televizyonun yaygınlaşmasından önce akşam
    misafirliklerinde kadınlı erkekli gruplar tarafından oynanan bir oyundur. Grup
    halka olur, bağdaş kurup oturur, herkes ellerini bacaklarının altına sokar. Bir
    kişi ise halkanın ortasında oturur. Halkada oturanlar ellerindeki kıvrılmış bir
    mendili birbirlerine ebeye yakalanmadan verirler. Ebe ise mendilin kimde
    olduğunu anlamaya çalışır. Herkes ebe baktığında sanki mendil kendisindeymiş
    gibi paniğe kapılmış görünmeye çalışarak ebeyi yanıltır, bu esnada mendil elden
    ele dolaşır. Arada bir mendille ebeye vurulup tekrar saklanır. Ebe mendili kimin
    elinde yakalarsa yeni ebe o olur.
    ELİM SENDE
    Çocuklar bir tekerleme söyleyerek aralarında bir ebe
    seçtikten sonra ebeden kaçarlar. Ebe ise onlara eli ile dokunmaya çalışır. Ebe
    kime dokunursa bu defa o çocuk ebe olur."Elim Sen de Elim Sende Sabaha Kel Kalk Sen de"
    [/FONT]
     
    En son bir moderatör tarafından düzenlenmiş: 18 Nisan 2015

Bu Sayfayı Paylaş