FrmArtuklu

FrmArtuklu

Kaliteli Paylaşımın Adresi


Go Back   FrmArtuklu > (¯`·.(¯`·.Forum Artuklu Duyurular.·´¯).·´¯) > Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü



Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir?

Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü icinde Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir? konusu , Radyosyonun insanlar üzerindeki etkisi daha iyi bir yazı yazmalısınız çünkü bu yazı berbat...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
Alt 16-02-2012   #1 (permalink)
meliha nihal
Standart Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir?

Sponsorlu Bağlantılar


Radyosyonun insanlar üzerindeki etkisi daha iyi bir yazı yazmalısınız çünkü bu yazı berbat

 

  Hızlı Cevap
Alt 16-02-2012   #2 (permalink)
Standart Cevap: Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir?


Radyasyon ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Radyasyon Nedir?
Teknolojik gelişme ile birlikte, günlük yaşamımızda sıkça karşılaştığımız kelimelerden biridir radyasyon. Radyasyonun kötü etkilerinden sıkça bahsederiz. Halbuki radyasyon her zaman insan sağlığını kötü etkilemez. Uygun doz ve biçimde kullanıldığı takdirde, hayat kurtaran etkenlerden biridir. Özellikle kanser tedavisinde kullanılan radyoterapi sayesinde, birçok kanser türü bugün ölümcül olmaktan çıkmıştır.

Öncelikle radyasyon denen şey nedir? Kısaca bu konuya değinelim:
Radyasyon, elektromanyetik dalgalar veya parçacıklar biçimindeki enerji emisyonu (yayımı) ya da aktarımıdır. Bilindiği gibi maddenin temel yapısını atomlar meydana getirir. Atom ise, proton ve nötronlardan oluşan bir çekirdek ile bunun çevresinde dönmekte olan elektronlardan oluşmaktadır.

Herhangi bir maddenin atom çekirdeğindeki nötronların sayısı, proton sayısına göre oldukça fazla ise; bu tür maddeler kararsız bir yapı göstermekte ve çekirdeğindeki nötronlar alfa, beta, gama gibi çeşitli ışınlar yaymak suretiyle parçalanmaktadırlar. Çevresine bu şekilde ışın saçarak parçalanan maddelere “radyoaktif madde”, çevreye yayılan alfa, beta ve gama gibi ışınlara ise “radyasyon” adı verilmektedir.

Genel kabul gören radyasyon sınıflaması aşağıdaki gibidir:

1. Non-iyonize (İyonlaştırıcı olmayan) Elektromanyetik Radyasyon

-Radyo dalgaları

-Mikrodalga

-Kızıl ötesi ışınları (isi)

-Görünen ışık (Kırmızı,turuncu,sari,yeşil,ma vi,mor)

-Mor ötesi ışınlar

2. İyonize (İyonlaştırıcı) Elektromanyetik Radyasyon

-X-ışınları

-Gama ışınları

-Kozmik ışınlar

3. İyonize (İyonlaştırıcı) Partiküller Radyasyon

-Beta parçacıkları

-Alfa parçacıkları

-Nötronlar

Temelde iki çeşit radyasyon vardır: Doğal ve yapay radyasyonlar.

Doğal radyasyonlar, adından da anlaşılacağı üzere, doğa kaynaklarından ortaya çıkan radyasyon tipidir. Bunlar arasında kozmik ışınlar, topraktan yayılan radon ışımaları, toprakta, suda ve yiyeceklerde olabilecek doğal radyoaktif maddeler sayılabilir.

Doğal olmayan radyasyonlar ise, insan eliyle oluşturulan veya kullanılan araç ve gereçlerden alınan radyasyonlardır.

Bu iki kaynak birbiriyle kıyaslandığında, doğal kaynaklı radyasyona çok daha fazla maruz kalmaktayız. Başak bir deyişle (birçok yanlış görüşün aksine) insan eliyle oluşturulmuş kaynaklardan aldığımız radyasyonun çok daha fazlasını, soluduğumuz havadan, güneşten ve hatta kullanmakta olduğumuz sudan almaktayız. Bunu biraz örneklendirelim:

Çevre koruma kurumlarının önerdiği standartlara göre, tek bir kaynaktan ya da bölgeden alınabilecek doz, yılda 15 miliremdir. Örneğin bir göğüs filmi çektirdiğimiz zaman aldığımız doz 10 milirem, tüm beden içinse 1-2 milirem olarak bulunmaktadır. ABD’deki Nükleer Düzenleme Kurulu ise tek bir kaynaktan alınabilecek yıllık dozu 25 milirem olarak belirlemiştir. Oysa doğal kaynaklardan alınan radyasyon düzeyinin bunun çok daha üstünde ve yılda 350 milirem düzeyinde bulunduğu düşünülmektedir. Sadece kozmik ışınlardan emilen radyasyon bile yılda 100-200 milirem dolayındadır.

Kabaca oranlamak gerekirse, aldığımız radyasyonun yaklaşık üçte ikisi doğal kaynaklardan alınmakta iken, %15’i tıbbi tanı amacıyla kullanılan radyolojik incelemelerden alınmaktadır. Bunlar dışındaki kaynaklardan aldığımız radyasyon ise çok daha azdır.

Çarpıcı bir örnek daha verecek olursak, Hiroşima ve Nagasaki örneklerinde, olayı yaşayan 80-90 bin kişi üzerinde yapılan çalışmalarda, aşırı bir kanser riski artışı gözlenmemiştir. Yukarıda sözü edilen kişilerden yaklaşık 12 bini kanserden dolayı ölmüş olmakla birlikte, normal nüfusa göre farklılık yalnızca 700 olarak bulunmuştur. Hatta bazı çalışmacılarda, düşük doz radyasyonun bağışıklık sistemini uyarabileceği yolunda görüşler de ileri sürebilmektedirler.

RADYASYONUN HÜCRE ÜZERİNDEKİ (SEVİYESİNDEKİ) ETKİLERİ

Peki biraz daha derine inersek, radyasyon hücre seviyesinde ne gibi etkiler göstermektedir?

Radyasyonun madde ile etkileşimi sonucu, ısı, eksitasyon ve iyonizasyon oluşur. Bunların sonucunda, kimyasal ve biyolojik etkiler ortaya çıkar.

Elementlerin dış orbitallerindeki elektronlar, kimyasal reaksiyonlarda önemli rol oynar. Radyasyon etkisiyle bu elektronların sökülmesi, maddenin kimyasal özelliğini değiştirir.

Hücre içerisindeki makromoleküllerde (DNA-RNA) veya su moleküllerinde görülebilir. Buna göre radyasyonun hücreye etkileri doğrudan veya dolaylı olarak ikiye ayrılır:

Doğrudan etki

Makro moleküllerde görülür. Makromoleküllerden enzimler gibi bir kısmının, hücre içerisinde çok sayıda benzeri vardır. Işının etkisi ile yapısı değişen molekülün işlevi, benzerleri tarafından yerine getirilir. Böylece hücrede ışına bağlı bir değişiklik görülmez.

DNA gibi makromoleküllerden ise, hücre çekirdeğinde ancak gerektiği kadar vardır, benzerleri bulunmaz. Bunlara “anahtar molekül” adı verilir. Işının anahtar moleküllerde oluşturduğu değişiklik, doğrudan hücrenin yapısını etkiler. Kromozomların yapısında bulunan ve kalıtsal karakterlerin geçişini saptayan DNA’da meydana gelecek değişiklikler, derecesine göre genetik mutasyon veya hücrenin ölümü ile sonuçlanır.

Dolaylı etki

Su moleküllerinde görülür. Su molekülleri iyonize olur, serbest kökler açığa çıkar. Bunların birleşmesiyle ortaya çıkan hidrojen peroksit, şiddetli oksidan bir maddedir, hücre metabolizmasını bozabilir. Ayrıca, oluşan serbest kökler makromoleküller ile birleşerek kimyasal yapılarını değiştirebilir.

Böylece, doğrudan etki ile oluşan değişiklikler, dolaylı olarak ortaya çıkmış olur.

İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNE ETKİLER

İyonizan (İyonlaştırıcı) Radyasyonun Tıbbi Etkileri

İyonizan radyasyonun olumsuz sağlık etkileri bilinmekle birlikte modern yasamda radyasyonun izolasyonu olanaksızdır. Bu nedenle radyasyon ve uygulama alanları konusunda otorite olan uluslar arası kuruluşlarca halk için ve radyasyonla uğrasan profesyoneller için azami izin verilen doz sınırları tespit edilmiştir. Buna göre; radyasyon görevlileri için azami doz ardışık beş yıl için 20 mSv/yil, tek yil için 50 mSv/yil iken halk için ardışık beş yıl için 10 mSv/yil, tek yıl için 5 mSv/yil olarak belirlenmiştir. Öte yandan, iyonizen radyasyonun her dozda zararlı etkileri olabileceği unutulmamalıdır. İyonizan radyasyonun tıbbi etkileri çeşitli safhalarda incelenebilir.

1. Moleküler/Hücresel Düzeyde Etki: İyonizan radyasyon ya direkt .olarak DNA zincirinde kırılmalar oluşturur ya da hücre içindeki moleküllerle etkileşerek oksijen radikalleri oluşumunu sağlar ve bu oksijen radikalleri DNA bileşenleri ile etkileşerek zincirde kırılmalar (baz hasarı, tek ve çift zincir kırılmaları) ve diğer tip bozulmalara yol açarlar. Her hücre tipinin radyasyona duyarlılığı farklıdır. Sik bölünen ve andiferansiye olan hücrelerin (over ve testisin germinal hücreleri, hematopoetik sistem hücreleri, gastrointestinal sistem epitel hücreleri) duyarlılığı fazla iken, bölünmeyen ve üst diferansiasyon gösteren hücrelerin (Karaciğer,böbrek, Kartilaj, Kas, Sinir hücreleri) duyarlılığı daha azdır.

2. Doku/Sistem Düzeyinde Etki:

Doku sistem etkileri somatik ve genetik (kalitimsal) olarak incelenebilir.

Somatik etkiler;

a. Non Sitokastik-deterministik etkiler: Geniş ölç ekte vücut alanın maruziyeti ile oluşur ve oluşum için bir eşik değer mevcuttur. Doz arttıkça hasar miktarı artar. Erken (radyasyon hastalığı, eritem, pulmoner pnömoni, epilasyon vb.) ve geç (katarakt, akciğer fibrozisi, keratozis, infertilite, fibroartropati vb.) dönem etkiler olarak iki ana alt gruba ayrılır.

b.Sitokastik-Non Deterministik etkiler: Sadece birkaç hücrenin bile etkilenmesi ile gelişebilir. Eşik değer yoktur, doz arttıkça hasar oranı artmaz ancak etkilenen birey sayısı artar (lösemiler, kanserler, genetik mutasyonlar). Oluşan mutasyonların veya kanserlerin doğal yollarla oluşanlardan bir farkı yoktur.

Genetik (kalıtımsal) Etkiler: Bu tip etki, organizmanın üreme hücrelerinde bulunan kromozomların radyasyon etkisinde kalması sonucu hasarlanması ile oluşur. Bu durumda önemli olan hasarlanan hücrenin yaşaması ve döllenme işlevini yerine getirmesidir. Böylece hasar bireyde değil çocuklarında ortaya çıkar ve sonraki kuşaklara da aktarılabilir. Bu etkiler sitotaksik tipte etkilerdir.

RADYASYONDAN KORUNMA

Radyasyondan korunma yöntemleri iki bölümde incelenebilir.

1. İç Radyasyona karşı korunma:

İç radyasyonla kirlenme (internal kontaminasyon), radyoaktif maddelerin solunum, sindirim, mukozalar ya da cilt bütünlüğünün bozulması yoluyla vücuda girmesi ile oluşmaktadır. Vücuda giren bir radyoaktif madde, vücutta bulunduğu süre boyunca ışınlama yapar. Bu nedenle, iç radyasyon tehlikesinden korunmak için, ortamın, giysilerin ve cildin radyoaktif madde ile bulaşmasını, radyoaktif maddenin yiyecek ve solunum yoluyla vücuda girmesini önleyici önlemler alınması gereklidir. Bu önlemler arasında özel solunum cihazlarının kullanılması, tam yüz maske ve filtrelerinin kullanılması koruyucu elbiseler giyilmesi, imkan olmaması durumunda mendil, havlu vb. ile solunum yollarının kapatılması, kirlenen bölgedeki gıda ve suların tüketilmemesi sayılabilir.

2. Dış Radyasyona Karşı

Korunma: Dış radyasyonlara karsı korunmak için başlıca üç yöntem bulunmaktadır:

a) Uzaklık: Noktasal kaynaklardan yayınlanan radyasyon şiddetleri kaynaktan olan uzaklığın karesiyle azaldığından, uzaklık iyi bir korunma aracı olmaktadır. Örneğin; doz hızı 1 m de 100 mR/s ise, 10 m deki doz hizi 1 mR/s dir.

b) Zaman: Radyasyon dozu miktarı radyasyon kaynağının yanında geçirilecek süre ile orantılı olarak arttığından kaynak yakınında mümkün olabildiğince kısa süre kalınmalıdır. Örneğin, doz hizi 100 mR/s ise bu alanda 1 s kalınırsa 100 mR, 10 s kalınırsa 1000 mR doz alınır.

c) Zırhlama: Dis radyasyon tehlikelerinden korunmanın en etkin yöntemi zırhlama olup radyasyonun şiddetini azaltmak için radyasyon kaynağı ile kişi arasına uygun özelliklerde koruyucu engel konulmalıdır. Zırhlama toprak, beton, çelik, kursun gibi koruyuculuğu yüksek materyal kullanılarak yapılabilir.

Kaynakça:

1- TC Çevre ve Orman Bakanlığı WEB Sitesi

2- Prof. Dr. Kayıhan Engin, Havadan Sudan Köşe Yazıları, Bursa 2003

3- Ahmet F. Yüksel, Popüler Bilim Dergisi, Şubat 2000

4- Prof.Dr. Ercan Tuncel, Klinik Radyoloji, Güneş-Nobel Tıp Kitabevleri

5- taek.gov.tr

6- Radyasyon ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri, Uzm. Dr. Hakan Yaren, Prof. Dr. Ecz. Turan Karayılanoğlu, TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 2005: 4

7- Acute Radiation Syndrome: A Fact Sheet for Physicians (.cdc.gov)

8- Medical Management Of Radiological Casualties Military Medical Operations Armed Forces Radiobiology Research Institute


SeLeN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Hızlı Cevap
Alt 16-02-2012   #3 (permalink)
Standart Cevap: Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir?


Radyasyonun Canlılar Üzerindeki Etkileri


Radyasyon;



Radyasyon ya da ışınım, bir ışık kaynağından çıkarak düz bir çizgi şeklinde bize ulaşan ince ışık demetlerine denir. Atomlardan, Güneş’ten ve öbür yıldızlardan yayılan enerjiye bu terimlerden esinlenerek ışınım ya da ışıma denmiştir. Işınımın batı dillerindeki karşılığı olan ve yine ışın anlamına gelen radyasyon terimi de sık kullanılır. Işık ışınları, ısı, X ışınları, radyoaktif maddelerin saldığı ışınlar ve evrenden gelen kozmik ışınların hepsi birer ışınım biçimidir.



Radyoaktivitenin Canlılara Etkileri;

Bir canlı tarafından absorbe edilen radyasyon enerjisinin bünyeye olan etkisi ikiye ayrılır.


1. Kronik


2. Akut






Kronik etkiler izafi olarak küçük radyasyonlara uzun süre maruz kalınması neticesinde meydana gelir. Akut etki ise tek ve büyük bir radyasyon dozuna kısa sürede (24 saat) maruz kalındığında ortaya çıkar. Radyasyonun canlılar üzerindeki etkisi "rem" birimi ile ifade edilir. Bu, X ve gama ışınlarının geçtikleri atmosferde meydana getirdikleri iyonlaşmanın bir ölçüsüdür. 5 ve daha küçük değerler izafi olarak küçük radyasyonlardır. Gözlenebilir bir etkisi olmamakla beraber 25 rem büyük radyasyon sayılır. 50 rem'lik dozajlarda kaz özelliklerinin değiştiği, 300-500 rem'lik dozlarda doktor müdahalesi olmaksızın yaşama şansı olmakla beraber, 650 rem'lik dozların öldürücü olduğu gözlenmiştir. Genel olarak radyasyona maruz kalınması halinde ömürde bir kısalma beklenir. Maruz kalınan süre veya dozajın artması ömürde beklenen kısalmanın miktarını artırır.

Tablo-1 Radyasyonun Beklenen Akut Etkileri
Doz (rem)
Etkileri

0-50
Kandaki ufak değişmeler dışında bariz etkisi yok

80-120 Kusma, bulantı(kişilerin %5-10 unda), yorgunluk
130-170
Kusma ve bulantı(kişilerin %25 inde), radyasyon hastalığının diğer belirtileri
180-220
Kusma ve bulantı(kişilerin %50 sinde), Ölüm yok
270-330
1. gün tüm kişilerde kusma sonra radyasyon hastalığının diğer belirtileri, radyasyondan 2-4 hafta sonra %20 ölüm, nekahat devresi yaklaşık 6 ay sürer
400-500
1. gün tüm kişilerde kusma, radyasyon hastalığı belirtileri, 1 ay içerisinde %50 ölüm, nekahat süresi 6 ay
550-750
4 saat sonra tüm kişilerde kusma, %100'e yakın ölüm, pek az yaşabilenlerde nekahat süresi 6 ay
1000
1-2 saat içinde tüm kişilerde ölüm, büyük bir ihtimalle kurtulan olmaz
5000
Bir hafta içerisinde tüm maruz kalanlar ölür


Radyasyonun Diğer Etkileri;


Radyoaktivitenin mutasyon gibi zararlı etkileri de vardır.


Mutasyon Nedir?






Mutasyon bir canlının vücudunda meydana gelen olumsuz yöndeki değişikliklerdir. Mutasyonlara radyasyon veya kimyasal maddeler neden olur. Radyasyonun veya kimyasal maddelerin canlılar üzerindeki etkileri her zaman zararlıdır. Örneğin günümüzden yaklaşık 55 yıl önce 1. Dünya Savaşı’nda Japonya'nın Hiroşima kentine atom bombası atılmıştı. Atom bombası atıldığı yerin çevresine radyasyon yaydı ve bu, insanlara çok büyük zararlar verdi. İnsanların birçoğunun ölmesine veya ciddi şekilde hastalanmalarına neden oldu. Hatta insanların vücutlarındaki bazı sistemleri bile bozduğu için bu insanların ileride doğan çocukları da hasta veya sakat doğdular.
Buna benzer bir olay da 1986 yılında Rusya'nın Çernobil kentinde meydana gelmişti. Çernobil'de bir nükleer santralda patlama meydana gelmiş ve bu yüzden tüm kente ve çevresine radyasyon yayılmıştı. Aynı Japonya'da olduğu gibi orada yaşayan insanlar ve onların sonradan doğan çocukları, radyasyonun sebep olduğu mutasyonlar nedeniyle sakat kalmışlar veya ölmüşlerdi. Görmüş olduğunuz resimler hep radyasyon nedeniyle mutasyona uğramış insanların ve diğer canlıların
nasıl sakat kaldıklarını göstermektedir.

Mutasyonlar canlılara hep zarar verirler. Onları ya sakat bırakırlar, ya da hasta ederler.
Eğer mutasyonlar faydalı olsalardı, Çernobil'de radyasyon sızıntısı olduğunda evrimleşip daha gelişmiş bir canlı olmak için herkes oraya giderdi. Halbuki herkes Çernobil'den kaçmıştır. Ve Çernobil'in olumsuz etkileri hala sürmektedir.
Mutasyonlar bir canlının özelliklerini geliştiremezler. Hatta mutasyonlar canlıya resimlerde de görüldüğü gibi zarar verirler.

Radyasyonun hiçbir şekilde canlılara yararlı olmadığı bilimsel çalışmalarla da kanıtlanmıştır ve Dünya bir daha Çernobil nükleer sızıntısı ve Hiroşima nükleer patlamaları gibi radyasyon tehlikeleri yaşamamaya çalışıyor bunlar gibi tehlikeler için büyük yatırımlar yapıp çok büyük önlemler alınıyor sizce ülkemizde de önlemler alınması gerekmez mi?.....
SeLeN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Hızlı Cevap
Alt 06-01-2014   #4 (permalink)
Kayıtsız Üye
Standart Cevap: Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir?


Bence berbat değil çok güzel olmuş teşekkür ederim
  Hızlı Cevap
Alt 13-02-2014   #5 (permalink)
Kayıtsız Üye
Standart Cevap: Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir?


bencede cok guzel olmus cok isime yaradi
  Hızlı Cevap
Alt 13-02-2014   #6 (permalink)
Kayıtsız Üye
Standart Cevap: Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir?


insanlar ne kadar akilli seyler yaziyor
  Hızlı Cevap
Alt 13-02-2014   #7 (permalink)
dilo
Standart Cevap: Radyasyonun insanlar üzerindeki etkisi nedir?


çok uzunnnnnnn ödevimi yapamadımmmmmmmm doslar
  Hızlı Cevap
Yeni Konu aç  Cevapla

Sayfayı Paylaş

Hızlı Cevap
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Sorunun cevabını alttaki kutucuğa yazınız. (Gerekli)

Mesajınız:

Seçenekler


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Radyosyon nedir ve insanlar üzerindeki etkisi hakkında bilgi verir misiniz? ali dara Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü 2 12-02-2014 23:33
Radyasyonun Canlılara Etkisi Nedir - Radyasyonun Canlılar Üzerindeki Etkisi SeLeN Seviyeli-Ciddi Konular 0 19-10-2012 20:39
Radyasyonun Canlılar Üzerindeki Etkisi Mavi_inci Konu Dışı Başlıklar 0 15-03-2012 00:15
Radyasyonun etki süresi ve canlılar üzerindeki etkisi nedir? Kayıtsız Üye Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü 1 10-10-2011 23:52
ozon tabakasinin ozellikleri ve insanlar üzerindeki etkisi nedir? Kayıtsız Üye Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü 1 10-04-2011 01:46


Saat: 23:03.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO ©2011, Crawlability, Inc.
Frmartuklu.Net ©2008 - 2014