FrmArtuklu

FrmArtuklu

Kaliteli Paylaşımın Adresi


Go Back   FrmArtuklu > (¯`·.(¯`·.Forum Artuklu Duyurular.·´¯).·´¯) > Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü



Milli edebiyatta ilki gezi yazısı hangisidir?

Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü icinde Milli edebiyatta ilki gezi yazısı hangisidir? konusu , Edebiyatımızdaki ilk gezi yazıları hangisidir?...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
Alt 09-01-2011   #1 (permalink)
Kayıtsız Üye
Standart Milli edebiyatta ilki gezi yazısı hangisidir?

Sponsorlu Bağlantılar


Edebiyatımızdaki ilk gezi yazıları hangisidir?

 

  Hızlı Cevap
Alt 09-01-2011   #2 (permalink)
Standart Cevap: Milli edebiyatta ilki gezi yazısı hangisidir?


Türk Edebiyatında Gezi Yazısı


Türk edebiyatında yer alan ilk gezi türündeki yazıların temelini, herhangi bir görevle başka ülkelere gönderilen memurların ya da coğrafi keşifler yapmak amacıyla dolaşan gezginlerin yazdıkları teşkil eder.

Türkler tarafından yazılan ilk gezi türündeki yazı, Hoca Gıyasüddin Nakkaş tarafından kaleme alınan "Acaibü'l Letaif" adlı yapıttır. Orijinali Farsça' da yazılmış olan eserde, Timur' un oğlu Şahruh' un (1337-1447) Çin hakanına gönderdiği heyette yer alan yazarın izlenimleri yer almıştır.

Eski Türk edebiyatında bugünkü anlamda gezi türüne girmese de birçok yönüyle ilk örnek sayılabilecek bazı eserler vardır. Piri Reis, "Kitab-ı Bahriye" adlı eserinde Akdeniz kıyı ve limanlarına ilişkin ayrıntılı bilgiler verir. Osmanlı klasik döneminin bilinen tek gezi eseri Seydi Ali Reis' in "Mirat-ül Memalik" idir. Bu yapıt kaptanı derya olan yazarın, Hint Deniz' inde fırtınaya yakalanarak gemilerini kaybetmesinden sonra karadan yaptığı yolculuklar sırasında görüp yaşadıklarını yansıtır. Katip Çelebi tarafından yazılan "Cihannüma", bir coğrafya kitabı olmasına karşın, yer yer gezi türüne yaklaşan bölümleriyle bu alanda yazılmış eserler arasında sayılabilir.

Türk gezi edebiyatının hiç kuşkusuz en önemli eseri Evliya Çelebi' nin (1611-1685) "Seyahatname" sidir. Evliya Çelebi' nin sade bir dille kaleme aldığı yapıt, yazarın 1630 yılından başlayarak elli yılı aşkın süre yaptığı gezilerin ürünüdür. On ciltte toplanan eser, Osmanlı İmparatorluğu' nun 17. yüzyıldaki yaşamını, kentleri, yapıları, etnografyayı, halk inançlarını, söylentileri, kültürü, siyasal ve tarihsel olayları zengin ayrıntılarıyla konu edinir. Bu ciltlerde yazarın Üsküdar' dan Şam' a; Mekke' den Hollanda'ya uzanan geniş bir coğrafyada yaptığı geziler yer almaktadır. Ayrıca, Trabzonlu Mehmet Aşık' ın "Menazıru'l-Avalim", Nabi' nin "Tuhfetetu'l Harameyn" , İzzet Molla' nın "Mihnet Keşan" adlı eserleri Tanzimat' tan önceki devrede yazılmış diğer gezi eserlerindendir.

Tanzimat' tan Cumhuriyet' e kadar gelen süre içinde edebiyatçılar yaptıkları gezilerin izlenimlerini kitaplaştırmışlardır: Ahmet Mithat Efendi, "Avrupa' da Bir Cevelan" (1890), Seyyah Mehmet Emin, "İstanbul'dan Asya-yı Vusta'ya Seyahat" (1878), Ahmet İhsan, "Avrupa'da Neler Gördüm" (1891), Süleyman Şükrü Bey, "Seyahatü-ül Kübra" (1907), Cenap Şahabeddin, "Avrupa Mektupları" (1919) vd.

Cumhuriyet döneminde yazılan gezi yazılarında Ahmet Haşim, Reşat Nuri Güntekin, Falih Rıfkı Atay ve Melih Cevdet Anday gibi isimler ön plana çıkmıştır. Cumhuriyet döneminden günümüze değin yazılan gezi yazılarından bazıları : Reşat Nuri Güntekin, "Anadolu Notları-I" (1936), Falih Rıfkı Atay, "Deniz Aşırı" (1931), Ahmet Haşim, "Frankfurt Seyahatnamesi" (1933), Fikret Otyam, "Ha Bu Diyar" (1959), Yaşar Kemal, "Bu Diyar Baştan Başa" (1971) ...



İZ BIRAKANLAR
Cumhuriyet dönemi edebiyatında gezi türü denince akla ilk olarak Falih Rıfkı Atay, Ahmet Haşim, Reşat Nuri Güntekin gibi isimler gelmektedir. Gezi türünde yapıtlar vermiş bu yazarlar arasında Falih Rıfkı Atay çok özel bir yere sahiptir. Falih Rıfkı Atay eserlerini verirken, içinde yaşadığı ortamın kendisine hazırladığı fırsatları çok iyi değerlendirmiştir.

Hem Atatürk' ün çevresinde yaşamış olmanın ayrıcalıklarını gereğince değerlendiren anılar birikimi, hem gezip gördüğü yerleri, sorunları ve ana hatlarıyla yansıtabilme özelliği, gezi eserlerine zenginlik ve farklılık getirmiştir. Gezi yazılarını derlediği kitapları: "Faşist Roma, Kemalist Tiran, Kaybolmuş Makedonya" (1930) , "Deniz Aşırı" (Brezilya-1931) , "Yeni Rusya" (1931) , "Moskova - Roma" (1932) , "Bizim Akdeniz" (1934) , "Taymis Kıyıları" (1938) , "Hind" (1944) , "Yolcu Defteri" (Amerika Notları-1946) , "Gezerek Gördüklerim" (Eserlerinden Seçmeler, 1970) .

Falih Rıfkı Atay, günü gününe yürüttüğü gazete yazarlığına gezi-anı türündeki başarı birikimini katarak, Türk gezi edebiyatının gerek gösterdiği edebiyat kalitesi gerekse sayı bakımından en verimli yazarlarından biri olmuştur. Yazı yatkınlığı, yaratı türlerinden çok yorumlayıcı, karşılaştırıcı, değerlendirici biçimlere daha uygundur. Onun engin analiz ve yorumlama yeteneği, o dönemlerde yaşamış, eserlerinde hayal gücünü daha iyi yansıtabilen, yaratı türlerinde de eserleri olan diğer yazarlara oranla daha başarılı olmasına sağlamıştır. Gezi yazılarında kullandığı kıvrak, sade ve zengin Türkçe; kendinden sonra gelen yazarları etkilemesinin ve bugün bile yazdığı eserlerin zevkle okunmasının başlıca nedenidir.

Gezi türünde Türk edebiyatına damgasını vurmuş yazarlardan biri de Ahmet Haşim' dir. Gezi türünün başarılı örneklerini veren Ahmet Haşim, söyleşi türüyle benzeşen gezi notlarının bir kısmını "Bize Göre" (1928), "Gurabahane-i Lâklakan" (1928) isimli kitaplarda toplamıştır. Yazara bu türde başarıyı getiren ise 1933 tarihinde yayımladığı "Frankfurt Seyahatnamesi" adlı yapıtıdır. Yazarın 1930'ların Almanya' sını ve Türkiye' sini karşılaştırdığı, Alman uygarlığı ve toplum yapısını sade bir dille okuyucuyla sohbet edercesine anlattığı eser, Türk edebiyatının en seçkin eserleri arasında yer almıştır.

Bu yazarların dışında; Melih Cevdet Anday, Sıtkı Yırcalı ve Yavuz Bülent Bakiler gibi isimler de yazdıkları gezi eserleriyle ses getirenlerdendir.
SeLeN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Hızlı Cevap
Yeni Konu aç  Cevapla

Sayfayı Paylaş

Hızlı Cevap
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Sorunun cevabını alttaki kutucuğa yazınız. (Gerekli)

Mesajınız:

Seçenekler


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Gezi Yazısı Nedir - Gezi Yazısının Diğer Türlerle İlişkisi Nedir SeLeN Konu Dışı Başlıklar 0 18-10-2012 19:42
Gezi Yazısı - Gezi Yazısı Nasıl Yazılır - Gezi Yazısı Örnek Mavi_Sema Seviyeli-Ciddi Konular 0 23-06-2011 17:33
Gezi Yazısı Kayıtsız Üye Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü 1 25-02-2011 13:52
Gezi yazısı - Gezi yazısı Nedir SeLeN Makaleler-Denemeler 0 21-02-2011 23:46
Gezi Yazısı - Gezi Yazısı Örneği Mavi_Sema Makaleler-Denemeler 2 19-02-2011 16:43


Saat: 03:15.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO ©2011, Crawlability, Inc.
Frmartuklu.Net ©2008 - 2014