FrmArtuklu

FrmArtuklu

Kaliteli Paylaşımın Adresi


Go Back   FrmArtuklu > (¯`·.(¯`·.Eğlence-Muhabbet ve Ciddi Konular ·´¯).·´¯) > Uzay ve Doğa > Doğa ve Bitkiler



Sponsorlu Bağlantılar
   

Besin Zinciri ve Enerji Piramidi Arasındaki İlişki Nedir?

Doğa ve Bitkiler icinde Besin Zinciri ve Enerji Piramidi Arasındaki İlişki Nedir? konusu , Besin Zinciri ve Enerji Piramidi Arasındaki İlişki Nedir? Besin Zinciri ve Enerji Piramidi Arasındaki İlişki Besin zinciri denilince akla gelen, canlılar arasındaki beslenme alışkanlığıdır. Canlılar günlük yaşantılarını devam ettirmek için ...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
Alt 05-01-2012   #1 (permalink)
Standart Besin Zinciri ve Enerji Piramidi Arasındaki İlişki Nedir?

Sponsorlu Bağlantılar


Besin Zinciri ve Enerji Piramidi Arasındaki İlişki Nedir?
Besin Zinciri ve Enerji Piramidi Arasındaki İlişki


Besin zinciri denilince akla gelen, canlılar arasındaki beslenme alışkanlığıdır. Canlılar günlük yaşantılarını devam ettirmek için beslenmek zorundadırlar, beslenirken oluşturmuş oldukları bu alışkanlığın sonucuna ise beslenme zinciri adı verilir. Enerji piramidi ise, besin zincirinde yer alan besinlerin kullanım yani enerji değerine göre piramit şeklinde sıralanmasıdır. Faydasal değeri yüksek olanlar tabanda, az olanlar ise piramidin zirvesinde yer alır.

Besin Zinciri ve Enerji Piramidi



Besin Zinciri
Besin zinciri, canlılar topluluğundaki organizmaların beslenme alışkanlıklarını yansıtan kavramdır.
Bitkilerin ve öbür kendi beslek organizmaların besine dönüştürdükleri enerjinin organizmadan organizmaya geçişini dile getiren besin zinciri, en yalın biçimiyle bir bitki, bir otçul hayvan ve bir etçil hayvandan oluşan bir dizi olarak düşünülebilir. Zincirin her öğesi bir halkayı simgeler ve üretken (bitkiler) ya da tüketici (hayvanlar) sınıflarına ayrılır. Bitkilerle beslenen otçullar birincil, bunları yiyerek beslenen etçillerse ikincil tüketici diye adlandırılır.

Enerji Piramidi
Besin zincirinin her bir halkasındaki canlıların birey sayılarının karşılaştırılmasıyla enerji piramidi oluşur. Bu nedenle enerji piramidinin ilk katında üreticiler ve son katında yırtıcı canlılar bulunur.
Çürükçüller her bir katla ilişki halindedir.
Güneşten alınan ışık enerjisi 1. kattan yukarıya doğru besinler içerisinde aktarılmaktadır.

Enerji piramidinde, aşağıdan yukarıya doğru her kattaki;
  • Canlı sayısı azalır,
  • Tür sayısı azalır,
  • Toplam besin ve enerji miktarı azalır,
  • Vücutta biriken artık oranı artar,
şeklinde değişmeler görülür.
Enerji piramidin her bir katındaki besin ve enerjinin bir kısmı canlının yaşamında kullanılırken depo edilen miktarı sonraki katlara aktarılır.

Beslenme Ağı
Doğada canlılar başka bir canlıyı besin olarak kullanırken kendileride başka canlıların besini olurlar. Canlıların birbirlerini tüketmelerine göre sıralanmaları ile oluşan zincire besin zinciri denir. Zincirin her halkası ayrı bir tür tarafından oluşturulur. Ancak hiçbir zaman doğada tek sıralı zincire rastlanmaz. Bir canlı besin olarak birden fazla türü besin olarak kullanırken kendisi de birden çok türün besini olur. Bu durum zincirlerin birbirine karışıp beslenme ağları oluşturmasına neden olur. Besin zincirleri ile canlılar arasında organik madde ve enerji akışı gerçekleşir.Zincir ne kadar kısa ise madde ve enerji o kadar ekonomik kullanılır.
İlk halkada ototroflar bulunur, son halkada tüketiciler (yırtıcılar) yer alır.

Zincirdeki canlılar fonksiyonlarına göre üç tiptir:
  • Üreticiler
  • Tüketiciler
Birincil tüketiciler (Herbivorlar)
İkincil tüketiciler (Karnivorlar)
Üçüncül tüketiciler (Karnivorlar)


Ayrıştırıcılar

Ayrıştırıcılar zincire her halkadan katılabilirler.
Her halkada önceki halkadan alınan organik madde ve enerjinin %90′ı canlının yaşamsal olaylarında tüketilirken, canlı vücudunda saklı tutulan % 10′u besini olduğu sonraki halkaya geçer. Bu duruma % 10 yasası denir.


Bitkiler gibi kendi besinini üretme yeteneği olmayan hayvanlar, yaşamlarını sürdürebilmek için başka canlıları yemek zorundadır. Bu yüzden doğadaki yabani hayvanların yaşamı genellikle başka bir hayvana yem olarak son bulur. Örneğin ot yiyerek beslenen bir tavşan günün birinde bir tilkiye yem olur; tilki ölünce de onun leşini bu kez sinek kurtçukları ile leşböcekleri yiyip bitirir. Bitkilerden başlayıp çeşitli hayvanların birbirini yemesiyle sürüp giden bu ilişkiyi çevrebilim (ekoloji) uzmanları beslenme zinciri olarak adlandırırlar.
Doğada tek tür yiyecekle beslenen hayvan pek azdır. Tavşan yalnız otları değil yabani meyveleri, ağaçların yaprak ve filizlerini de yiyebilir. Tilki ise tavşandan başka fareleri, sıçanları, kümes hayvanlarını ve böcekleri yiyerek beslenir. Bu nedenle, çok karmaşık olan bu ilişkiler ağını anlayabilmek için, pek çok besin zinciri arasındaki bağlarıtıyı kurmak gerekir. Çevrebilim uzmanları bu bağlarıtıyı göstermek için, canlıların adlarını ya da resimlerini oklarla birleştirerek ayrıntılı şemalar çizerler. Genellikle bir örümcek ağı kadar karmaşık olan bu şemalara beslenme ağı denir.
Aslında doğa son derece karmaşık olduğu için, gerçeğe birebir uyan bir beslenme ağı çizmek çok güçtür. Bu ağa katılacak her yeni hayvan başka bir canlıyı yediğinden ya da başka bir canlıya yem olduğundan, ağa eklenecek okların sonu gelmeyecektir. Çevrebilimciler bu güçlüğü yenmek için genellikle bir hayvanın yalnızca temel yiyeceklerini ya da belli bir bitki türünü yiyen bellibaşlı hayvanları göstermekle yetinirler.


Beslenme Basamakları
Beslenme ağının çizilmesiyle, doğadaki bu karmaşık ilişkinin bazı noktalan açıklığa kavuşur. Enerjisini güneş ışığından, hammaddelerini topraktan ve sudan alarak kendi besinini kendisi üretebilen yeşil bitkiler genellikle en alt basamağa yerleştirilir. Temel olarak bitkiyle beslenen tavşan ve sıçan gibi hayvanlar bir üst basamakta toplarıabilir. Bunlar otçul hayvanlardır. Daha çok öbür hayvanları yiyerek beslenen gelincik ve baykuş gibi hayvanlar ise daha yukarıdaki bir basamakta yer alır. Bunlar etçiller’dir. Otçullar ile etçillerin arasındaki basamağa da hem bitki, hem hayvan yiyen porsuk, tilki gibi hayvanlar yerleştirilir. Bunlar da hepçiller’dir.
Beslenme basamağı denen bu Aşamaların belirlenmesinden sonra, beslenme ağı karmakarışık bir çizgiler yumağı olmaktan çıkarak düzenli bir şemaya dönüşür. Bu şemaya bakıldığında, bitkilerden otçullara ve etçillere doğru gidildikçe her basamakta daha az sayıda canlı olduğu açıkça görülebilir. Bu nedenle, tabanı geniş tepesi dar olan bu şekil bir piramidi andırır. Bu beslenme piramidinin tabanında yaprak, ot, çiçek ve ağaçlarıyla kalabalık bir bitki topluluğu, tepesinde ise yalnızca bir iki gelincik ya da baykuş vardır.


Çeşitli Beslenme Ağları
Yukarıda sözü edilen hayvanların çoğu ormanda yaşadığı için, çizilen bu piramit bir orman bölgesi beslenme ağıdır. Ama çöllerden tropik ormanlara varıncaya kadar, her yaşama ortamı için bir beslenme ağı çizilebilir. Örneğin denizlerdeki beslenme ağının en alt basamağında, bitkisel plankton ya da fitoplankton denen çok küçük bitkiler yer alır. Küçük balıklar ve öbür deniz canlıları ara basamaklardadır. En tepede ise köpekbalıkları, katil balinalar gibi iri ve yırtıcı hayvanlar bulunur.
Beslenme ağlarının incelenmesi bilim adamlarına birçok açıdan yardımcı olur. Sözgelimi, bir ormandaki aynı türden bütün ağaçlar kesildiğinde ne olacağını önceden görebilmek için o ormanın beslenme ağı çizilir. Eğer az bulunan bir hayvan türü bu ağaçlardan beslenen hayvanları yiyerek yaşıyorsa, böyle bir kesim bu türün yaşamını tehlikeye atacaktır. Çevre korumacılar bir türü ya da bölgeyi en iyi nasıl koruyabileceklerine karar verirken, beslenme ağlarından ve benzeri yöntemlerden çok yararlanırlar.

Yeryüzünde yaşayan tüm canlılar bir besin zincirinin içerisindedirler. Bu zincirin, en büyük enerji kaynağı Güneş’tir. Yeşil bitkiler bu enerjiyi bütün canlılar için besin yapımında kullanırlar. Bu sebeple yeşil bitkiler üretici olarak adlandılırlar.
Güneş enerjisi, yeşil bitkilerin veya üreticilerin besin yapabilmesi için şarttır. Tüketiciler, yeşil bitkileri yiyen geyik, antilop, koyun, sığır gibi hayvanlardırlar. Diğer tüketiciler ise geyik ve antilobu yiyen aslan, kaplan gibi hayvanlardır. Bu besin zincirinde enerji, Güneş’ten yeşil bitkilere, yeşil bitkilerden geyik ve antiloba ve en sonunda aslana aktarır.


Tüm bu organizmalar sonunda ölürler. Çürükçül bakteriler ve mantarlar, ölü organizmalardan artakalanları parçalayarak ayrıştırırlar. Madensel tuzların toprağa geri dönmesini sağlarlar. Böylece üreticiler ya da yeşil bitkiler, bu besinleri tekrar kullanabilirler. Böylece besin zinciri tamamlanır.
Dünya’daki bütün besin zincirlerini bir dev örümcek ağına benzetebiliriz. Birçok hayvan, çeşitli besin maddeleri ile beslenir. Birçok bitki ve hayvan, çok farklı türlerdeki hayvanlara yem olabilirler. Sonunda, hepsi çürükçül organizmalar için besin maddesi olur. Sonuçta, birbirini içine alan birçok besin zinciri vardır. Birbirini içine alan bu besin zincirleri besin ağı olarak adlandırılırlar. Bu enerji sürekli olarak, yaşayan canlılar arasında yer değiştirecektir.


Enerji Piramidi
Enerji piramidi, yükselen besin seviyelerinden (basamaklarından) meydana gelir. İlk besin basamağını fotosentez yoluyla kendi besinlerini üreten yeşil bitkiler oluşturur. Bu enerji piramidinin temel basamağıdır.
Bu basamakta, diğer basamakta diğer canlılardan daha çok canlı vardır. Çünkü, hemen hemen yaşayan bütün canlılar doğrudan ya da dolaylı olarak yiyecek için yeşil bitkilere bağlıdır.
Bir enerji piramidinin, yeşil bitkilerden sonraki besin basamağı otla beslenen inek, tavşan gibi hayvanlardan oluşur. İkinci basamağın bireyleri (tavşan, inek) birinci basamağın bireylerini (bitkileri) yerler. Bitkileri yiyenler otçul olarak adlandırılırlar. Dikkat edilirse, otçullar yeşil bitkilerden daha azdır.
Otçullar, yaşamları için gereken organik maddeleri, bitkileri yiyerek sağlarlar. Sonuçta bir otçul, bitkiyi yediği zaman madde ve enerji yeniden şekillenir ve maddenin bir kısmı otçul tarafından enerjiye dönüştürülür.
Enerji piramidinin en üst basamağını etçiller ve hem ot hem et yiyenler oluştururlar. Etçiller yalnız diğer hayvanlarla beslenirler. Aslan etçil hayvana örnektir. İnsanlar hem et, hem ot yerler. Dikkat edilirse, bu besin basamağını oluşturan bireylerin sayıları, diğer basamaklarda ki bireylerden daha azdır. Sonuçta basamaklar birbiri üzerinde bir küme oluşturduğunda bir piramit şeklini alır.
Enerji piramidinin amacı, basamaklar arası kullanılabilir enerji miktarının ileri basamaklara doğru azaldığını göstermektedir. Bitkiler, enerjinin büyük bir kısmını yaşamlarını sürdürebilmek için kullanırlar. Enerjinin bir kısmını da diğer basamaktaki otçullar için kullanılabilir hale getirirler. Hücrelerinde depo ederler. Bitkilerden arta kalan enerjiyi alan otçulların sayısı ise bitkilerden bu sebeple daha azdır.
Otçullar bitkilerle beslenir.Bu enerjinin bir kısmını hayatî faaliyetlerde harcarlar. Arta kalanı ise diğer basamaktaki etçiller için kullanılabilir hale getirerek depo ederler. Bunun anlamı en üst basamaktaki, hem etle hem otla beslenenlerin harcayabileceği enerji miktarının diğer basamaklardan daha az olduğudur. En üst basamaktaki canlı grubunun sayısı da bu sebepten dolayı daha azdır.
Günümüzde,piramidin tabanını oluşturan yeşil bitkiler basamağı, gittikçe daralmaktadır. Bu daralmanın sebebi kuraklık, don ve insanların bilinçsizce ormanları tahrip etmeleri, hava, su ve toprak kirlenmesidir.
Sonuçta bütün canlılar ölürler.Onları topraktaki çürükçül bakteri ve mantarlar ayrıştırırlar. Yapılarındaki madensel maddeler tekrar yeşil bitkiler tarafından besin yapımında kullanılır. Madde değişikliği sonucunda enerji, başka bir besin zinciriyle başlayarak yeni enerji piramidini oluşturur.


Zararlı Maddelerin Besin Zinciriyle İnsanlara Geçmesi
Tarımla uğraşanlar, yetiştirdikleri sebze ve meyveleri, parazit canlıların zararından korumak için ilaçlarlar. Tarım ilaçları sebze ve meyvelerin üzerinde kalır.
Bu sebze ve meyveler iyi yıkanmadan yenilirse, doğrudan yiyen kişi tarafından, sindirim yoluyla alınır. Yağmur ve sulama sularıyla toprağa karışabilir. Bitki kökleri tarafından, su ile birlikte emilir. Böylece Bitkinin hücrelerine kadar gelip yerleşir. Bu sebze ve meyveler insanlar tarafından yenilirse, kimyasal zararlı maddeler o canlılara geçer. İlaçlı otları yiyen otçullar (koyun-sığır) insanlar tarafından yenilirse dolaylı olarak insanlara ulaşır. İnsanlarda ve hayvanlarda bazı rahatsızlıklara hatta ölümlere sebep olabilir.
Bilinçsizce ilaçlama yapmak ve bitkilere gereğinden fazla hormon vermek insan sağlığı açısından zararlıdır. Bu sebeple DDT gibi bazı ilaçların kullanımı Tarım Bakanlığı tarafından yasaklanmıştır.


Enerji Piramidinin Bozulması
Bazen besin zincirindeki canlı türlerinden birinin sayısında aşırı derecede artış görülebilir. Hastalık, hava şartlarındaki değişme (kuraklık, don, vb.) veya kontrolsüz avlanma gibi sebepler enerji piramidini bozmaktadır. Besin bulamamak ve hastalık sebebiyle etoburlar ölmektedir. Bazı bölgelerde az sayıda otobur bulunması sebebiyle bitkiler birbirlerini hızla örterek büyümektedir.
İnsanların kontrolsüz avlanmaları ile yırtıcı kuş sayısındaki azalmalarda, bitkiler için zararlı olan böcek ve çekirge sayısını artırmaktadır. Bütün bunlar ekolojik denge ve enerji piramidinin bozulmasına sebep olmaktadır.

 

Mavi_inci isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Hızlı Cevap
Sponsorlu Bağlantılar
Yeni Konu aç  Cevapla

Sayfayı Paylaş

Hızlı Cevap
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Sorunun cevabını alttaki kutucuğa yazınız. (Gerekli)

Mesajınız:

Seçenekler


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Besin zinciri nedir - Besin Zincirleri Hakkında Bilgi Mavi_Sema Doğa ve Bitkiler 2 31-05-2014 14:58
Ekosistemde Besin Zinciri ve Besin Ağının Önemi Nedir? Mavi_inci Konu Dışı Başlıklar 1 03-01-2013 20:53
Ekosistem Nedir - Besin Zinciri - Besin Zinciri Örnekleri - Biyolojik Çevre SeLeN Doğa ve Bitkiler 0 19-10-2012 20:04
Besin Zinciri Nedir? Mavi_inci Doğa ve Bitkiler 1 02-01-2012 00:56
Hacim ve Litre Arasındaki İlişki Nedir - Hacim İle Alan Arasındaki Fark SeLeN Konu Dışı Başlıklar 0 26-02-2011 00:52


Saat: 00:56.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO ©2011, Crawlability, Inc.
Frmartuklu.Net ©2008 - 2014