Sponsorlu Bağlantılar
   

İklim Elemanları Nelerdir?

Doğa ve Bitkiler icinde İklim Elemanları Nelerdir? konusu , İklim Elemanları Nelerdir? İklim Elemanları Hakkında Bilgi İklim Elemanları İklim elemanları iklimin genel olarak kollarını gösterir. Genel olarak hava şartlarını ve hava durumunu belirlemek için sıcaklık, yağış, nem gibi değerler ...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
Alt 22-12-2011   #1 (permalink)
Standart İklim Elemanları Nelerdir?

Sponsorlu Bağlantılar


İklim Elemanları Nelerdir?
İklim Elemanları Hakkında Bilgi
İklim Elemanları


İklim elemanları iklimin genel olarak kollarını gösterir. Genel olarak hava şartlarını ve hava durumunu belirlemek için sıcaklık, yağış, nem gibi değerler kullanılır. Bunlar iklim elemanı adı verilir. İklim elamanlarını sıralayacak olur isek:

1.SICAKLIK

2.BASINÇ VE RÜZGARLAR

3.NEMLİLİK VE YAĞIŞ

1.SICAKLIK:

İklim elemanlarının olmazsa olmaz şartıdır. Yani sıcaklık olmaz ise ne Basınç ve Rüzgarlar nede Nemlilik ve yağış meydana gelir. Bunlara bağlı olarak sıcaklığı etkileyen faktörler farklıdır. Bunlar ise:

A)Güneş Işınlarının Düşme Açısı: Sıcaklığın dağılışınında en belirgin faktör olarak ortaya çıkar. Güneş ışınları ne kadar dik düşerse sıcaklık o kadar fazlalaşır. Bunun tersi durumda ise sıcaklık ortalamaları düşer. Bunlara bağlı olarak güneş ışınlarının düşme açısını belirleyen faktörler vardır.

a)Eksen Eğikliği: Eksen eğikliğine bağlı olarak Güneş ışınlarının bir noktaya düşme açısı yıl boyunca değişir. Buna bağlı olarak güneş ışınları sadece Yengeç ve Oğlak dönenceleri arasına dik ve dike yakın açıyla düşmesinden dolayı sıcaklığın en yüksek olduğu yerler dönenceler arasıdır. Hiçbir zaman dönenceler dışında bir bölgeye güneş ışınları dik bir açıyla düşmez.

b)Dünyanın Günlük Hareketi: Dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesine bağlı olarak güneş ışınlarının bir noktaya düşme açısı gün içinde değişir. Güneşin ilk ışıklarının alındığı doğuş vaktinde günün en soğuk anı yaşanır. Isı birikiminin belli bir seviyeye gelmesiyle ısınma artmaya başlar. Isı birikiminin en yüksek olduğu an ise öğle ile ilkindi arasındaki zamandır. Bu anda ısı birikimi en üst düzeye erişmiştir. Güneş yavaş yavaş batmaya geçtiğinde hava soğumaya başlar ama ısı birikiminin sabahtan fazla olmasından dolayı sıcaklık sabaha göre biraz daha fazladır.

c)Dünyanın Şekli: Dünyanın şeklinden dolayı Güneş ışınları Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe güneşten alınan enerji miktarının azalmasından dolayı sıcaklıkta azalır. En fazla güneş enerjisinden faydalanan yer ekvatorken kutuplar enerjiden daha az faydalanır.

d)Enlem: Güneş ışınlarının geliş açısını belirleyen temel faktör enlemdir. Işınlar enleme bağlı olarak geliş açıları değişir. Bundan dolayı enlem dereceleri küçük olan yerler güneş enerjisinden daha fazla faydalanırlar. Ekvatorda olduğu gibi.

e)Eğim ve Bakı: Eğim arttıkça güneş ışınları daha dik açıyla düşer Buna bağlı olarak eğim azalınca alınan enerji miktarı da düşer. BAKI ise güneşe dönük yamaç olarak adlandırılır. Nasıl ki insanlar güneşe döndükleri zaman ısınırlar ama güneşi görmeyen yönler ısınmaz buradaki durumda aynıdır. Buna bağlı olarak güneşin göründüğü yanı bakının olduğu yamaçlarda:

1.Güneşlenme süresi daha uzundur.

2.Güneş ışınlarının düşme açısı daha büyüktür.

3.Sıcaklık daha fazladır.

4.Aynı tür bitkiler daha erken olgunlaşır.

5.Karlar daha erken erir.

6.Tarımın yükselti sınırı, orman üst sınırı, toktağan kar sınırı daha yüksektir.

7.Ormanın yetişme sınırı daha yüksektir.

8.Nüfuslanma fazladır.

Bu anlatmış olduğumuz ifade sadece ve sadece Dönenceler dışındaki yerler için geçerlidir. Dönencelerde bakı şartları aranmaz.

f)Güneşlenme Süresi: Güneşlenme süresi arttıkça sıcaklık artar.(Kutuplarda güneşlenme süresi 6 aydır. Ama güneş ışınları eğik açıyla geldiği için ısınma azdır.)Bunun yanında Kuzey de kalan bir yerde buğdayların olgunlaşması kutuplardan biraz daha güneyde kalan bir yerden daha erkendir.

g)Güneş Işınlarının Atmosferde Katettiği Yol: Yol uzadıkça kayıpların artmasından dolayı sıcaklıklar düşer.

B)Yükselti: Yükselti arttıkça sıcaklık her 200 m'de 1 santigrat derece düşer. Bunun en önemli sebebi yeryüzünün direk almış olduğu enerjiyle değilde yerden yansıyan ışınlarla ısınmasıdır. Yükseltiye bağlı olarak:

a)Kalıcı kar sınırı değişir. Yükseltiden dolayı Ekvatorda dahi kar görülmektedir.

b)Yükseklere çıkıldıkça bitki örtüsü de değişir.(Geniş yapraklı, Karışık ve İğne yapraklı Gibi)

c)Aynı enlemde bulunan İzmir ile Kayseri arasında sıcaklık farkı vardır. Genellersek Ege ile İç Anadolu bölgeleri arsında)

d)Bir dağ yamacından yükselen hava kütlesi yağış bırakır.

Yukarıya çıkıldıkça

NOT: Sıcaklık, Basınç, Atmosferin Yoğunluğu, Kalınlığı, Su buharı, Yer çekimi ve bitki türleri azalır.

Sıcaklığı Deniz Seviyesine İndirgenmesi:

Yükseltinin yok sayılmasıyla yapılan işlemdir. Bunu için yükseltiye bağlı oluşan sıcaklık farkı ortadan kaldırılır:

SORU: 2400 m yüksekliğindeki bir yerin gerçek sıcaklığı 3.5 derece iken bu yerin deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığı kaç derecedir?

ÇÖZÜM:2400/200=12 Sıcaklık her 200 m yükseltinin artmasından dolayı 2400 ü 200 böldük. Çıkan sonuç yükseltinin sıcaklığa olan etkisidir. Bunu kaldırmak için 12 dereceyle 3,5 dereceyi toplayarak sonucu bulabiliriz.12+3.5=15.5 derece

NOT: HER ZAMAN DENİZ SEVİYESİNE İNDİRGENMİŞ SICAKLIK GERÇEK SICAKLIKTAN YÜKSEKTİR.

C)Kara ve Deniz Dağılışı: Karaların erken ısınması ve erken soğumasına bağlı olarak ve denizlerinde geç ısınıp geç soğumasına bağlı olarak oluşur. Bunlara bağlı olarak Güneş ışınlarının en dik geldiği Haziran ayı yılın en sıcak ayı değildir. Bunun yerine Temmuz ayı en sıcak aylar olurken denizlerde gözlenen durum aynıdır. Denizler en sıcak Ağustos ayı iken en soğuk olduğu ay Şubat ayıdır.

Ayrıca denizlerin nem özelliğinden dolayı denize kıyısı olan yerler olmayan yerlere göre daha ılık tır. Buralarda kış geç gelir ve erken gider. Yıllık sıcaklık farları denizin olduğu yerlerde azdır. Yağış miktarı denizin bulunduğu yerde fazladır. Bitki örtüsü bakımından fazladır. İzoterm eğrileri denizel alanlarda daha az sapmaya uğrarlar.

Bunların yanında karaların yoğun olduğu yerlerde sıcaklık ortalamaları ve farkları fazladır.(Erken ısınma ve erken soğumadan dolayı)

D)Okyanus Akıntıları: Okyanus ve denizlerde yer değiştiren su kütlelerine Akıntı adı verilir. Akıntıların oluşma sebepleri ise:

a)Yoğunluk ve tuzluluk farkı(Akdeniz'den Karadeniz'e alt akıntı)

b)Seviye farkından kaynaklanan(Karadeniz'de Akdenize üst akıntı)

c)Sıcaklık farkından ve Sürekli rüzgarlardan kaynaklanan akıntılar.(Sıcak ve Soğu su akıntıları)

Akıntılar geçmiş oldukları kıyıların ve etrafının sıcaklığının büyük ölçüde değişmesine sebep olur.Bu akıntılar Dünyanın günlük hareketinden dolayı Kuzey yarımkürede sağa,Güneyde ise sola saparlar.

Sıcak su Akıntıları: Golf-stream: İngiltere kıyılarında (Batı)

Kuro Şiyo:Japonya kıyılarında(Doğu)

Alaska:Alaska kıyılarında(Batı)

Brezilya: Brezilya kıyılarında(Doğu)

Madagaskar veya Mozambik: Madagaskar adalarında(Doğu)

Soğuk Su Akıntıları:

Labrador: Kanadanın doğu kıyılarında

Oyo Şio:Asyanın doğusunda(Doğu)

Kaliforniya: Kaliforniya kıyılarında(Batı)

Benguala:Afrikanın doğusunda(Batı)

Peru(Humbolt):Güney Amerikanın Batısında(Batı)

NOT: Kolaylık sağlaması açısından Kuzey yarımküredeki kıtaların doğu kıyılarındaki akıntılar soğuk iken batısındaki kıyılardaki su akıntıları sıcaktır. Güney yarımküredekilerde ise durum tam tersidir.(Kaliforniya ve Kuroşio hariç. Çünkü bunlar ılıman kuşakta yer almazlar)

NOT: Ekvatordan gelenler sıcak, Kutuplardan gelenler soğuktur.

E)Rüzgarlar: Rüzgarlar gelmiş oldukların enlemlerin özelliklerini yansıtırlar. Bundan dolayı kuzey yarımkürede Kuzeyden esenler Kutup karakterli olmalarından dolayı rüzgar soğuk eserken Güneyden esenler Ekvator kaynaklı oldukları için sıcaktır. Bu olay güney yarım kürede tam tersidir.

F)Kayanın Cinsi: Kayalar veya toprak örtüleri açık renkli ise güneş ışınları yansıtılarak ısınma azaltılmış olur ama kayaç ve toprak rengi koyu olur ise güneş enerjisini tutarak ısınmayı arttırır. Kar örtüsü de buna örnektir.Karın yerde kaldığı sürede eğer hava çık ise o zamanda hava çok soğuk ve ayaz olur.Bunda açık renkli olan karın güneş enerjisinin yansıtması etkilidir.

G)Bitki Örtüsü: Alınan enerjinin verilmemesi açısından açık bölgelere göre biraz daha avantajlıdır.

MATEMATİK VE SICAKLIK KUŞAKLARI

Enleme bağlı olarak veya eksen eğikliğine bağlı olarak oluşan iklim kuşaklarına denir. Enlemin etkisinin olmasından dolayı her iki yarım kürede de aynı enlemleri kapsamaktadır. Matematiksel iklim kuşakları:

1.Tropikal Kuşak: Ekvatorla dönenceler arası kuşaktır. Dünyanın %40’ını kaplar. Güneş ışınları yılda iki defa dik gelir.

2.Orta Kuşak: Dönenceler ile Kutup dairesi arası kuşaktır. Güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla düşmez. Dünyanın %52’sini kaplar.

3. Kutup Kuşağı: Kutup noktaları ile daireleri arasını kaplar. Dünyanın %8’ini kaplar. Gece-Gündüz süresi 24 saatten fazladır.

Enlemden ziyada Karasallık, denizellik, gibi özel konum şartlarının dikkate alınmasıyla uluşturulan kuşağada Sıcaklık Kuşakları adı verilir. Sıcaklık kuşakları Kuzey yarım kürede karaların geniş yer kaplamasından ve kuşağı çok fazla etkileyecek soğuk bir bölgenin olmamasından dolayı geniş yer kaplar. Ama güney yarım kürede denizlerin fazla yer kaplaması ve Antartikanın burda bulunmasından dolayı sıcaklık kuşakları fazla bir yer kaplamammıştır. Sıcaklık kuşaklarının belirlenmesindeki sıcaklık 20 derecedir. Buna bağlı olarak:

1.Sıcak Kuşak: Sıcaklıklar 20 dereceden fazladır. Kuzey yarım kürede 30 derece enlemine kadar giderken Güney yarımkürede 27 dereceye kadar gider.

2.Ilıman Kuşak: Sıcaklıklar 20 dereceden düşüktür. Kuzey yarımkürede 68 derece enlemine kadar giderken Güney yarımkürede 48 derece enlemine kadar gider.

3.Soğuk Kuşak: Sıcaklıklar 0 derecenin altındadır.

İZOTERM HARİTALARI

Sıcaklığı aynı olan noktaların birleştirilmesiyle olaşan eğriye izoterm bu şekilde çizilen haritaya da izoterm haritası denir. İzoterm haritaları 2 ye ayrılır.

1.Gerçek izoterm Haritaları: Yükseltinin hesaba katılmasıyla oluşturulan eğrilerdir. Sıcaklık adacıkları görülür. Bazen karışık bir hal aldıkları için çok fazla kullanışlı değildir.

2.İndirgenmiş İzoterm Haritaları: Yükseltinin hesaba katılmamasıyla oluşan haritalardır. Her yer deniz seviyesinde imiş gibi işlem yapılır. En fazla kullanılan yöntemdir. Sadece enleme bağlı oluşan sıcaklık etkilidir.

NOT: İndirgenmiş haritalarda YÜKSELTİ KESİNLİKLE HESABA KATILMAZ.

DÜNYA YILLIK İZOTERM HARİTALARI

1.Kuzey yarım küre güney yarım küreye göre daha sıcaktır.(2 derece) Karaların fazla olması

2.Her meridyenin en sıcak noktalarını birleştiren eğriye Termik Ekvator adı verilir. Termik ekvator tam Ekvator üzerinden geçmesi gerekirken Kara ve Denizle Akıntılılardan dolayı 8 derece kuzey enleminden geçer.

3.Eğriler kuzey yarım kürenin batı kıyılarında kuzeye saparken(Sıcak su akıntısı) Doğuda ise güneye saparlar.(Soğuk su akıntısı)

4.En düşük sıcaklıklar karaların iç kısımlarında ve kutuplarda gözlenir.

5.Dünyanın en sıcak yerleri dönencelerdeki çöllerdir.(Nem)

6.Kuzeyde izoterm eğrileri enlemleri takip etmeyerek çok fazla saparlarken güneyde sapma kuzeye göre azdır.(Kara-deniz dağılışı)

DÜNYA OCAK AYI İZOTERM HARİTASI

1.Dünyanın en soğuk yerleri Oğlak dönencesi civarıdır.

2.En soğuk yerler Kuzey kutup noktası ve kıtaların iç kısımlarıdır.

3.İzoterm eğrileri kuzeyde çok saparken güneyde bu sapma azdır.

4.Güneyde yaz, kuzeyde kış mevsimi yaşanır.

DÜNYA TEMMUZ AYI İZOTERM HARİTASI


1.En sıcak yerler yengeç dönencesi civarıdır.

2.En soğu yerler Güney kutup noktası civarıdır.

3.Termik ekvator tamamen kuzeye kaymıştır.

4.İzoterm azda olsa kuzeyde enleme paralellik gösterir.

5.Kuzeyde yaz güneyde kış mevsimi yaşanır.

 

Mavi_inci isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Hızlı Cevap
Sponsorlu Bağlantılar
Yeni Konu aç  Cevapla

Sayfayı Paylaş

Hızlı Cevap
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Sorunun cevabını alttaki kutucuğa yazınız. (Gerekli)

Mesajınız:

Seçenekler


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Dünya Üzerindeki İklim Ve Bitki Örtüsü Türleri Nelerdir, Dünyadaki İklim Çeşitleri SeLeN Doğa ve Bitkiler 2 30-12-2013 20:27
Elektrik Devresinin Elemanları Nelerdir? SeLeN Genel Bilgi (Elektrik) 0 21-10-2012 22:09
Perspektif elemanları nelerdir? Kayıtsız Üye Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü 1 13-03-2012 16:15
Bir Üçgenin Yardımcı Elemanları Nelerdir ? Mavi_inci Konu Dışı Başlıklar 0 01-01-2011 23:31
İklim Nedir - İklim Ne Demek - İklim Anlamı Mavi_Sema Doğa ve Bitkiler 0 22-12-2010 13:22


Saat: 22:56.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO ©2011, Crawlability, Inc.
Frmartuklu.Net ©2008 - 2014