FrmArtuklu

FrmArtuklu

Kaliteli Paylaşımın Adresi


Go Back   FrmArtuklu > (¯`·.(¯`·.Eğitim Portalı ·´¯).·´¯) > Teknik Bİlgiler > Diğer Mesleki Bilgiler



Sponsorlu Bağlantılar
   

Türk ve Divan Edebiyatında Mektup Türünde Yazılmış Eserler

Diğer Mesleki Bilgiler icinde Türk ve Divan Edebiyatında Mektup Türünde Yazılmış Eserler konusu , Türk Edebiyatı'nda Mektup "Mektup "Bir şey haber vermek bir şey sormak veya istemek için birine çoğunlukla posta yoluyla gönderilen zarfa konulmuş yazılı kâğıt nâme" demektir.(1) Bir başka tarifle"Yazılı nesne yazılmış ...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
Alt 02-12-2009   #1 (permalink)
Standart Türk ve Divan Edebiyatında Mektup Türünde Yazılmış Eserler

Sponsorlu Bağlantılar


Türk Edebiyatı'nda Mektup



"Mektup "Bir şey haber vermek bir şey sormak veya istemek için birine çoğunlukla posta yoluyla gönderilen zarfa konulmuş yazılı kâğıt nâme" demektir.(1) Bir başka tarifle"Yazılı nesne yazılmış şey" demektir. Farsçası nâme Türkçesi betik bitigdir. Birbirinden uzakta bulunan kişi ve kurumlar arasında haberleşmeyi sağlayan bir yazı türü. Mektuplar insanların bilgi görüş ve düşüncelerini birbirine bildirmek istek ve dileklerini iletmek için sık sık kullandıkları bir araçtır.

Mektubun Türk dünyasındaki yeri henüz açıklığa kavuşmamakla beraber "MS.580 yılında İstanbul'a gönderilen diplomatik bir mektup ve daha sonraki yüzyıllarda Uygur prenslerinin yazdıkları mektuplar ele geçmiştir. Bunların dışında diğer Türk hükümdarlarının da komşularına veya devlet adamlarına siyasî nitelikte mektuplar gönderdikleri şüphesizdir. Türk edebiyatında mektup türünü Anadolu'ya yerleştikten sonraki tarih içinde takip edebiliyoruz. "

17. Yüzyıldan sonra edebiyat türü olarak gelişen mektup 19. yüzyılda büyük bir önem kazanır. Bunda okur yazar oranın artmasının 1820 yılından sonra mektup zarfının ve posta pulunun kullanılmaya başlanmasıyla posta hizmetlerinin düzenli hale gelmesinin büyük rolü olmuştur.

Günümüzde en çok kullanılan nev�ilerden biri olan mektup "temelde bir haberleşme aracı" olmasıyla beraber kompozisyon ve taşıdığı üslup nitelikleri bakımından edebî bir değer ihtiva eder. Bunun yanında mektuplar edebiyat tarihçisi için olduğu kadar bir tarihçi içinde belge niteliği taşımaktadır.

Mektuplar her milletin edebiyatında önemli bir yere sahip olan edebi bir türdür. Klasik edebiyatımızda "bir şeyi meydana getiren bina eden mânâsına umumiyetle nesir karşılığı inşa nâsir yerine münşî sıfatı" kullanılırdı. Münşî "edebî ilimlere vâkıf bir maddeyi neşren ve mükemmel surette kaleme alabilen kâtip demektir." (4)

Bu münşilerin çoğu "Mektupçuluk Vakanüvislik Reis'ülküttaplık Sadr-ı azamlık v.b.yüksek me'muriyetler işgal eden kimseler şairler müdürrisler ilim adamlarıdır. Feridun Bey Abd'ül Celil Bin Yusuf Celalzâde Salih Lâmiî Kınalızade Ali Çelebi XVI. asrın; Okçuzâde Mehemmed Şâhî Yenicevardan'ndan Şeyhzâde Mehemmed Bosnalı Abd'ül-Kerim Dukabinzâde Osman Vânî Mehemmed Âlî Nabî Veysî ve Nergisî XVII. yüzyılın; İshak Hocası Ahmet Efendi Bursalı Buhaeddin Nazmîzâde Hüseyin Murteza Kânî Ragıp Paşa XVIII. asır Türk edebiyatının meşhur münşileridir ve münşeat mecmuaları vardır"(5). Bunun yanında 19. yüzyılın başlarında ve Tanzimat'tan sonra da birçok münşinin yetiştiği görülür."Antebli Mehmed Münib Diyarbakırlı Şa'ban Kâmî v.b."(6).

Klasik edebiyat döneminde mektup kavramını karşılayan kelimeler oldukça çeşitlidir: "Tabiî bu değişik adlar mektubu yazanla yazılanın çeşitli durumları gözönüne alınarak verilmiştir. Dostluk kardeşlik sevgi belirten mektuplara muhabbetnâme meveddetnâme uhuvvetnâme rütbece alt durumda olanın üste yazdığı mektuplara ariza şukka; alçak gönüllülük göstermek için bazen varakpâre denildiği de olmuştur. Bunlara ek olarak halk dilinde (âşık edebiyatında) mektuba kâğıt gam yükü gönül dili çile bohçası nâme gibi isimler verilmesi yanında sevgiliden âşığa -sözlü olarak- gelen haberin yazılmamış ferman bu haberin sevindirici olması halinde de şekerli hurma adını aldığı belirtilmelidir.

Düzyazı mektup yazanlar münşî devletin ve sarayın resmi yazıcılığını yapanlar da nişancı tevkiî gibi adlar almışladır. Münşilerin yazdığı özel veya resmî mektuplarla başka nesirlerin toplandığı kitaba münşeat (Feridun Beyin Müşeâtu's-selâtin'i gibi) yalnızca mektupların toplandığı esere mektûbât (Mektûbât-ı Şeyh Aziz Hüdâî) denildiği gibi çeşitli adlar taşıyanlar da vardır: Nüzhet Mehmet Efendi'nin Muaddilü'l-imlâ ve Mükemmelü'l-inşa(1885)'sı Hayret Efendi'nin Riyâzu'l-kütebâ ve hıyâzu'l-üdeba(1826)'ı böyle eserlerdir"(7).

Münşilerin işledikleri konular sosyal hayattan pek ayrı olmasa da kullandıkları dil tabilikten uzak mutantan türlü edebî sanatları içeren ağdalı bir dildir.. Ümera hükemâ sâdât şuara ulema guzât kudât meşayih vüzera için yazılacak mektup ve yazıların başlıkları hatimeleri yazılana uygun düşecek cümleler ibareler beyitler örnekler verirler "(8).

Tanzimat'dan sonra bir çok tanınmış şahsiyet Garp edebiyatından roman tiyatro gibi nev�ilerden tercüme yaptığı gibi mektup türünde de tercüme yapılmıştır: "Jean-Jacques Rousseau'nun Novvelle Heloise'inden iki mektubu Münif Paşa aynı eserde bir başka mektubu Pertev Paşa; Recaizade Ekrem ve Ahmet Mithat Alexandre Dumas Fils'in La Dame Aux Camelias'ından birer mektubu Türkçe'ye tercüme ettiler".(9)

Bir mektup genellikle giriş gelişme sonuç gibi bölümlerden ve tarih hitap ve imzadan müteşekkildir. Mektuplar genellikle nesir olarak yazılsa da edebiyatımızda manzum olarak yazılmış edebî mektuplar da mevcuttur..

Tanzimat'tan sonra "Fransız mefkûresinden mülhem olarak" memleketimizin içinde siyasî edebî ve birçok sahada meydana gelen değişiklikler neticesinde bazı simaların firar etmeleri ve sürgüne gönderilmeleri sonucunda bir tenkit ve münakaşa ortamı doğmuştur. Bu konuda yazılmış mektuplara şunları örnek gösterebiliriz: "Namık Kemal'in Ziya Paşa tarafından hazırlanan bir şiir antolojisi (Harabat) için yazdığı Tahrib-i Harabat (1885) ve Takib-i Harabat (1885) ile Mecmua-i İrfan Paşa da yeni bir şiir anlayışına karşı çıkılması üzerine kaleme aldığı Îrfan Paşa'ya Mektub'u (1885) Recaizade'nin Mes Prisons (1869) adlı çevirisiyle ilgili olarak yazdığı Mes Prisons Muahazenâmesi (1885) Muallim Naci ile Şeyh Vasfi'nin o dönem şiirimizle ilgili görüş alışverişlerini ortaya koyan on iki mektupluk Şöyle Böyle adlı eser (1886) yine Muallim Naci'nin Beşir Fuad�a yazdığı Victore Hugo monografisi dolayısıyla başlattığı ve yedi mektup süren münakaşalarını içine alan İntikad (1888) Corneille�nin Cid�ini tenkitli özet şeklinde yayımlayan Ahmet Mithat�ın Sait Bey ile olan münakaşa mektuplarını bir araya getiren Sait Beyefendi Hazretlerine Cevap (1898) Ali Canip'in Cenap Şahabeddin ile dilde sadelik Türkçülük konularındaki münakaşalarından meydana gelen altı mektubunu topladığı Milli Edebiyat Meselesi ve Cenap Bey'le Münakaşalarım (1918) Cenap Şahabettin�in alaylı bir dille "Oğluma Mektup" başlığı altındaki didaktik hüviyetli pek çok mektubunun toplandığı Evrâk-ı Eyyam (1915) Nurullah Ataç'ın çeşitli sanat konularındaki görüşlerini belirttiği mektuplarından oluşan Okuruma Mektuplar (1958)"(10).

Edebiyatımızda mektup tarzında ilk romanı "Hüseyin Rahmi Gürpınar denemiş ve karı koca geçimsizliğini ele aldığı Mutallaka'yı yazmıştır. Daha sonra yazdığı Sevda Peşinde'nin ikinci bölümü Ömer Seyfettin'in Bahar ve Kelebekler Tarih Ezeli Bir Tekerrürdür Aşk ve Ayak Parmaklan Sivrisinek Lokantanın Esrarı Memlekete Mektup hikâyeleri; Halide Edip Adıvar'ın Handan romanı Harap Mabetler'deki imzasız mektuplar hikâyesi; Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Kadınlık ve Kadınlarımız Bir Serencam Milli Savaş Hikâyeleri Okun Ucundan'daki hikâyeleri; Reşat Nuri Güntekin'in Sönmüş Yaldızlar Bir Damla Gözyaşı Bir Hazin Hakikat Yalan Bir Hayal Kırıklığı Kumandanın Şoförü hikâyeleri mektup tarzındadır. Bunlardan başka Halit Ziya Mehmet Rauf Ahmet Hikmet Müftüoğlu ve Sait Faik'in bir kısım hikâyeleri de mektup şeklinde yazılmışlardır"(11).

Bazı yerlere yapılan seyahatler de bazen mektup türünde yazılmıştır "Cenap Şahabeddin'in Hac Yolunda (1909) ve Avrupa Mektupları (1931) Ahmet Rasim'in Romanya Mektupları (1916) Falih Rıfkı'nın Londra Konferansı Mektupları (1931) ve gazete sütunlarında kalarak kitap haline henüz getirilmeyen Danimarka Mektupları anılan yerlere yapılan seyahat sonucunda yazılmışlardır"(12).

Makale röportaj ve sohbet türünde yazılan mektuplarda şunlardır: "Ahmed Mithat'ın iktisat siyaset kozmografya matematik ile ilgili bilgiler verdiği Hallu'l-ukd (1892) ile Schopenhauer'in Hikmet-i Cedîdesi (1888) Ahbâr-ı Asara Tamim-i enzâr (1892) adlı eserleri (makalelerden); Ahmet Rasim'in Şehir Mektupları (1912 fikra ve sohbetlerden); Mahmut Yesarî'nin Yakacık Mektupları (1938 röportajlardan) meydana gelmiştir" (13)

Edebiyatımızda az da olsa bulunan manzum mektuplarda mektupların temel taşı olan tabilik içtenlik oldukça zorlanır: "Şeyhî'nin Hüsrev ü Şirin'inde Hüsrev�in Şirin'e ve Fuzûli'nin Leylâ ile Mecnûn'unda Mecnûn'un Leylâ'ya yazdığı mektubu; Şehzade Beyazıd'ın Kanunî'ye Kanunînin Beyazıd'a yazdıkları mektuplar; Bağdatlı Ruhî�nin devrinin bütün şairleri ile dostluk münasebeti için yazdığı kırk bir beyitlik kasidesi; Bayburtlu Zihnî�nin sevgilisine yazdığı üçer dörtlüklü iki ayrı mektubu; Ali Paşa'nın Mahmut Paşa'ya Hafız Ahmed Paşa'nın Bağdat kuşatması sırasında IV.Murad'a IV.Murad'ın Hafız Ahmed Paşa'ya verdiği cevabî mektupları; Edhem Pertev Paşa'nın Nefise Hanım'a annesi tarafından yazılan manzum mektubu (22 mısra); İsmail Safa'nın kardeşi Vefa'ya (üç) ve memleketi olan Trabzon'a yaptığı ziyaret dolayısıyla yazdığı mektupları (Mevlid-i Pederi Ziyaret 1894 yüz seksen dokuz beyit); Ziya Gökalp'in Atatürk'e hitap ettiği İstida (elli dört mısra) ve İkinci İstida (otuz iki mısra) başlıklı mektupları manzum mektuplara örnek gösterilebilir. Aka Gündüz'ün Balkan Savaşı sırasında İki Bayram'ı Ana Mektupları (Bozgun 1334) Halit Fahri'nin Bayram Mektubu(Cenk Duyguları 1933) Kemalettin Kamu'nun İzmir Yollarında Son Mektup'u (N.R Evrimer Kemaleddin Kamu 1949) Orhan Seyfî�nin Sevgili'ye Mektup'u (Gönülden Sesler 1928) Necip Fazıl Kısakürek'in Anneme Mektup'u (Ben ve Ötesi 1932) Zindandan Mehmed'e Mektup'u (Çile 1962) Bedri Rahmi'nin Birinci Mektup İkinci Mektup (ve diğerleri üçü birden 1953) Orhan Veli�nin Oktay'a Mektuplar�ı (Bütün Şiirleri 1960) edebiyatımızda belli başlı manzum mektuplardır"(14).

Türk Edebiyatında isim yapmış şair yazar ve sanatkârların yalnız mektuplarının toplandığı müstakil eserler de vardır: Ali Şir Nevaî Lâmiî Çelebi Nâbi Ragıp Paşa Tokatlı Ebubekir Kânî Nev�izâde Azmîzâde Ganîzâde Akhisarlı Abdulkerim Zaifi Pir Mehmet ve benzerlerinin münşeatları ile Akif Paşa'nın Münşeât-ı Elhac Akif Efendi (1843) ve Muharrerat-ı Hususuye-i Akif Paşa (1883) adlı eserleri; Namık Kemal'in hususî mektupları (C.I II III Haz.F.A.Tansel 1967 1969 1973) Abdühlak Hamid Tarhan'ın Mektuplar'ı (2 C. 1918) Muallim Naci'nin Mektuplarım'ı (1886) Ziya Gökalp'in Limni ve Malta Mektupları (Haz: F.A.Tansel 1965) Cahit Sıtkı Tarancı'nın Ziya'ya Mektupları (1957) Yaşar Nabi'nin Dost Mektupları (1972) Ahmet Hamdi Tanpınar'ın mektupları (Haz:Zeynep Kerman 1974) Nazım Hikmet�in Kemal Tahir'e Mapushaneden Mektupları (1968) bunlardan bazılarıdır. "Münşeatların bir kısmı didaktik nitelik taşır Hususî mektupların yanında edebiyatımızda tenkit ve münakaşa roman hikâye seyahat; makale röportaj sohbet gibi nev'ilerde yazılan mektuplar da vardır

 

Siraç isimli Üye şuanda  online konumundadır   Hızlı Cevap
Sponsorlu Bağlantılar
Yeni Konu aç  Cevapla

Sayfayı Paylaş

Etiketler
mektup türü yazılmış eserler, türk edebiyatı, türk edebiyatı'nda mektup

Hızlı Cevap
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Sorunun cevabını alttaki kutucuğa yazınız. (Gerekli)

Mesajınız:

Seçenekler


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Türk Edebiyatında Mektup Türünün Tarihsel Gelişimi DeMSaL Konu Dışı Başlıklar 0 21-12-2011 02:39
Türk Edebiyatında Mensur Eserler Nedir Eylül Seviyeli-Ciddi Konular 0 15-12-2011 18:19
Mektup türünde yazımış eserler hangileridir? Kayıtsız Üye Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü 1 15-02-2011 19:32
Mektup Türünde Yazılan Eserler Hakkında Bilgi SeLeN Makaleler-Denemeler 0 07-01-2011 00:16
Türk ve Dünya Edebiyatında Mektup Türünün Tarihsel Gelişimi, Önemli Temsilcileri.. Siraç Diğer Mesleki Bilgiler 0 02-12-2009 01:51


Saat: 11:10.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO ©2011, Crawlability, Inc.
Frmartuklu.Net ©2008 - 2014